`Investeer meer in plattelandskinderen'

Minister van der Hoeven doet achterstandsleerlingen op het platteland tekort, zegt de Friese onderwijsgedeputeerde Bertus Mulder. ,,We gaan er zelfs op achteruit.''

Nieuw beleid van minister Van der Hoeven (Onderwijs, CDA) levert autochtone achterstandsleerlingen op het platteland weinig tot niets op. ,,Er komt een beetje meer geld, maar het is marginaal'', zegt de Friese onderwijsgedeputeerde Bertus Mulder (PvdA). ,,Als je naar alle regelingen op het gebied van achterstandsbeleid kijkt, gaan plattelandsscholen er zelfs op achteruit.''

Morgen spreekt de Tweede Kamer met Van der Hoeven over herziening van de zogenoemde gewichtenregeling. Deze regeling is bedoeld om taal- en rekenachterstand bij leerlingen in het basisonderwijs te bestrijden. Tot voor kort ging alle aandacht daarbij naar allochtone leerlingen in de grote steden. De nieuwe regeling zou ook ten goede moeten komen aan autochtone kinderen op het platteland. Scholen ontvangen voor elke achterstandsleerling extra geld voor meer begeleiding of middelen. In de nieuwe regeling krijgt een school voor een achterstandsleerling 1.30 maal het budget van een gewone leerling. Mulder: ,,Het tikt pas aan als een leerling het gewicht van 1.50 krijgt.''

Nieuw is dat het criterium etniciteit verdwijnt. Voortaan bepaalt alleen het opleidingsniveau van de ouders de achterstand van een leerling. De Friese gedeputeerde zat in mei met de minister om tafel en had goede hoop dat plattelandsleerlingen van de nieuwe regeling zouden profiteren. Valse hoop, blijkt nu.

Mulder noemt als voorbeeld de gemeente Achtkarspelen, die relatief veel achterstandsleerlingen telt. Op grond van de nieuwe regeling krijgt de gemeente 2.000 euro meer, op een totaal van 20.000 euro. Dat geld moet over veertien scholen worden verdeeld. Een druppel op de gloeiende plaat, meent Mulder. Het beleid houdt nog steeds te weinig rekening met plattelandsscholen.

,,Tegen de zin van het onderwijsveld in zet de minister bijvoorbeeld het Onderwijskansenplan stop, wat juist goed werkte voor plattelandsleerlingen met een achterstand. Hiervoor in de plaats voert ze schakelklassen in, maar dat is een typische randstedelijke bijdrageregeling. Hier in de drie noordelijke provincies en in Zeeland heb je weinig scholen met een grote instroom van allochtonen.'' Het percentage achterstandsleerlingen dat scholen moeten halen om extra geld te ontvangen is weliswaar verlaagd, maar te gering om de kleine Friese scholen te laten profiteren, onderstreept Mulder. ,,Wij pleiten voor een regeling zonder drempel en voor gewichten die zijn gebaseerd op de werkelijke kosten om achterstanden te bestrijden.''

Nederland telt in totaal 1,5 miljoen basisschoolleerlingen, van wie een kwart een onderwijsachterstand heeft. Ongeveer 198.000 van hen zijn witte leerlingen, die voornamelijk in middelgrote steden en plattelandsprovincies als Friesland, Groningen, Drenthe en Zeeland wonen. Er zijn ongeveer 200.000 allochtone achterstandsleerlingen. In Friesland kampt een kwart van de leerlingen op de in totaal 500 basisscholen met een taal- en rekenachterstand. De helft van deze leerlingen zit in Friesland op een school die hiervoor geen extra geld krijgt. Mulder: ,,De omvang en achterstand van allochtone en autochtone leerlingen is even groot. Dan moet er ook een evenwicht in aanpak zijn. Dat is er niet. Waarbij ik niet wil zeggen dat er minder geld naar Marokkaanse en Antilliaanse leerlingen moet gaan.''

Mulder denkt dat de problematiek van allochtone achterstandsleerlingen zichtbaarder is dan die van autochtonen. ,,De allochtone kinderen zitten geconcentreerd in de grote steden. Op het platteland zitten de autochtonen meer verspreid.'' Hij wijst er op dat de taalachterstand van allochtone leerlingen de afgelopen zes jaar is verminderd, maar dat autochtone kinderen kampen met een blijvende achterstand. Iets wat de minister niet betwist.

Soms wordt in onderwijskringen gesproken van `uitgeput talent'. Ondanks alle begeleidingsprogramma's komt er bij witte achterstandsleerlingen niet meer uit. Maar daar gelooft Mulder niet in. ,,Dan denk je wel erg defaitistisch en heb je een alibi om niets te doen. Extra begeleiding en aandacht zijn altijd goed. Je moet kinderen weerbaar maken in een maatschappij waarin de technische innovatie voortschrijdt. Ook in plattelandskinderen moet je investeren.''

Mulder vermoedt dat de randstedelijke lobby Van der Hoeven parten speelt. ,,De vier onderwijswethouders van Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht sprongen er onmiddellijk op toen bekend werd dat ze de regeling wilde aanpassen. Wij zitten toch meer op afstand.'' Morgen is Mulder aanwezig bij het overleg tussen Van der Hoeven en de Tweede Kamer. ,,In de pauzes zal ik de onderwijswoordvoerders aanschieten. We moeten de coalitiepartijen zien over te halen.'' Misschien kan het Friese CDA-kamerlid Atsma hierbij nog een rol spelen, denkt Mulder hardop. ,,Het CDA wil publieke televisie zonder reclame. Als de PvdA daarin met hen meegaat, steunen de christendemocraten wellicht ons bezwaar tegen de huidige gewichtenregeling.''

Rectificatie / Gerectificeerd

In het artikel Witte achterstandsleerling is een recente ontdekking (22 november, pagina 7), over de `weging' van achterstandsleerlingen, staat dat een leerling van ouders met maximaal basisonderwijs in de nieuwe regeling een gewicht van 1,2 krijgt. Deze wegingsfactor geldt echter voor een kind met ouders van wie de een maximaal basisonderwijs heeft en de ander maximaal lager beroepsonderwijs (lbo) of voorbereidend beroepsonderwijs (vbo). Bedoeld is dat een school dan een éxtra budget krijgt van 1,2 maal het normale budget. Kinderen van ouders met maximaal lbo of vbo krijgen een gewicht van 0,3, wat betekent dat de school voor zo'n kind 1,3 maal het normale budget ontvangt.