Het beeld

Het initiatief van de VPRO om tien keer een wekelijkse rubriek te maken onder de titel Brusselse kermis verdient niets dan lof. Toch geloof ik na zes afleveringen van 25 minuten niet dat we al erg zijn opgeschoten in het vermeerderen van kennis en inzicht. De redactie, onder leiding van Jan van Friesland (Het geluk van Nederland) en Wim Schepens, hinkt op twee gedachten. Enerzijds lijkt dat een vaag plichtsbesef, dat iemand toch eens de oersaaie materie van de Europese politiek moet gaan tackelen. Anderzijds mag je Europese kwesties natuurlijk niet serieus nemen, en dient vooral steeds de achter- en onderkant van de wandelgangen in beeld te worden gebracht. Het is de VPRO-traditie die in de jaren zestig en zeventig leidde tot programma's als Berichten uit de samenleving en Het gat van Nederland. Daarin werd tijdens een partijcongres van de PvdA voornamelijk ingezoomd op de arbeid van de koffiejuffrouw, begeleid door muziek van Erik Satie, en leken de zeldzame interviews met politici hoofdzakelijk te dienen om hun logica te ontregelen door middel van bizarre vragen.

De VPRO stuurt een paljas op pad, opdat niet het misverstand bij de kijker ontstaat dat Europa wel belangrijk is. Marten Minkema is niet dom, maar hij heeft een komische mimiek, een hoge piepstem en een zo sterk Nederlands accent als hij Engels of Duits spreekt, dat menige buitenlander hem niet verstaat. Hij gaat met een barometerbouwer uit Flevoland op zoek naar politici die elke toepassing van kwik willen verbieden, volgt een eurocommissaris op werkbezoek in Twente en probeert argumenten te inventariseren voor en tegen de toetreding van Turkije. Het effect is echter zeer beperkt en lijkt vaak op een denkbeeldig interview van Barend Servet met minister Donner.

De eerste aflevering van Brusselse kermis maakte ik me erg boos over deze gemiste kans. Andere vaste elementen, zoals korte ontmoetingen met schilderachtige europarlementariërs (een Griekse sportcommentator, een Finse ex-rallykampioen) en vignetjes van dagelijks leven in de Belgische hoofdstad, voegden weinig toe aan het rariteitenkabinet.

Ik moet eerlijk zeggen dat Minkema een beetje begint te wennen, en dat het procédé gisteren goed werkte bij de Duitse christen-democraat Elmar Brok, die door zijn nukkige arrogantie en getelefoneer tijdens het `interview' zichzelf voor schut zette zonder dat Minkema een handje hoefde te helpen. Zouden alle Europese politici zo van de werkelijkheid zijn losgezongen dat alleen een karikaturale benadering zin heeft?

De gesprekjes van Teun van de Keuken met eurocommissarissen als Viviane Reding, Margot Wallström en Louis Michel suggereren eerder dat ze wel degelijk een interessante visie hebben, maar in vijf minuten slecht tot hun recht komen. Gisteren liep Van de Keuken met hun collega Neelie Kroes te wandelen door de natuur. Uiteraard zagen we eerst in close-up hoe ze haar elegante laarzen ruilde voor kekke rubberen instappers met tijgermotief. Kroes' pleidooi voor het beheersen van emoties in de politiek maakte haar sympathiek, maar over Europa zegt zo'n item geen donder. En een vervolgserie, Denken over Europa, die zal er wel niet komen, zolang wegens kijkcijferterreur reflectie vóór middernacht verboden is.