Frans Hals bevriest toch verkoop kunst

Het Haarlemse Frans Hals Museum heeft de omstreden verkoop van een schilderij van Benjamin West bevroren nadat een nazaat van de schenker had gedreigd naar de rechter te gaan.

Vorige week werd bekend dat het museum van plan is om twee schilderijen te verkopen om een nieuwe opslagplaats te bekostigen. Het gaat om de schilderijen De tekenles van Michael Sweerts (1618-1664) en Phaëton vraagt zijn vader Helios de zonnewagen te leen van Benjamin West (1738-1820), met een geschatte waarde van respectievelijk zes en anderhalf miljoen euro. Staatssecretaris Medy van der Laan van Cultuur is tegen de verkoop. Zij heeft de gemeente Haarlem per brief verzocht ,,de verkoop in heroverweging te nemen'' en haar ,,rol als hoeder van belangrijk Nederlands erfgoed op verantwoorde wijzing invulling te geven.''

Beide schilderijen zijn aan het museum geschonken - het schilderij van West in 1940 door het echtpaar Guépin-Van der Niepoort uit Heemstede, het schilderij van Sweerts door een Haarlemse vereniging. Volgens de `Leidraad voor het afstoten van museale objecten' van de Nederlandse Museumvereniging (NVM) is bij verkoop toestemming van de schenkers vereist. Directeur Karel Schampers liet onderzoek verrichten naar de nazaten van de schenkers van het schilderij van West, maar was in de veronderstelling dat het echtpaar kinderloos was gebleven. Inmiddels is echter gebleken dat er diverse kleinkinderen zijn. Een van hen liet gisteren in het Haarlems Dagblad weten juridische stappen tegen het museum te ondernemen. ,,Wat betreft het schilderij van West bevriezen we de situatie zoals die nu is,'' aldus een woordvoerder van het museum. ,,Voordat we overgaan tot verkoop zullen we eerst gaan praten met de nazaten die zijn opgedoken.''

De raadscommissie Cultuur van de gemeenteraad heeft vrijdag ingestemd met de verkoop. De voltallige Haarlemse gemeenteraad beslist op 21 december. Volgens de Haarlemse wethouder Ruud Grondel (Cultuur) is de verkoop van een ,,noodgreep'', die noodzakelijk is voor het behoud van de collectie. De gemeente Haarlem worstelt volgens de wethouder al tien jaar met het depot dat in zeer slechte staat verkeert. ,,We hebben er al twee miljoen euro op de begroting voor gereserveerd, maar dat is niet genoeg.'' De gemeente komt nog minstens drie miljoen euro tekort. Al in 2003 heeft de gemeenteraad het plan geopperd om het depot te financieren door kunstwerken uit de eigen collectie te verkopen. ,,Het zijn werken die niet in de collectie passen,'' zegt Grondel. ,,De Sweerts is weliswaar een uniek stuk, maar er zijn in totaal achttien Sweertsen in Nederland.''

Volgens de museumregels voor de verkoop van eigen collectie, vastgelegd in de Leidraad, moet het geld dat een museum daarmee verdient, gebruikt worden voor de aankoop van nieuwe voorwerpen of voor restauratie of actieve conservering van de collectie. Volgens de wethouder voldoet het museum aan de Leidraad omdat de bouw van een nieuw depot `actieve conservering' zou zijn.