De verzakelijking van een voetbalclub

Ajax kan vanavond tegen Sparta Praag de volgende ronde bereiken van de Champions League. Intern rommelt het bij de club. Voorzitter John Jaakke is bedreigd en staat onder druk door de magere resultaten in de competitie.

De ledenraad van Ajax had het tafereel lange tijd met lede ogen aangezien. Donderdag 20 oktober werden voorzitter John Jaakke, penningmeester Hein Blocks en technisch bestuurslid Klaas Nuninga ontboden op De Toekomst, het opleidingscentrum van de Amsterdamse voetbalclub. Het 24-koppige college wilde weten waarom het niet boterde tussen het drietal. Waarop de bestuurders één voor één hun verhaal deden. Er werd melding gemaakt van karakterologische verschillen en uiteenlopende opvattingen over besturen. Nuninga en Blocks konden wél goed met elkaar overweg, waardoor er feitelijk sprake was van een meerderheidssituatie in het verenigingsbestuur.

Nog dezelfde avond velde de ledenraad een oordeel. Hoewel Jaakke zich bereid verklaarde in het belang van Ajax op te stappen, sprak de ledenraad met overgrote meerderheid zijn vertrouwen in hem uit. Volgens het college kon Ajax zich nu geen bestuurscrisis veroorloven. Die zou pas echt ontstaan als de voorzitter werd weggestemd. In de ogen van de ledenraad heeft Jaakke wel degelijk een goede visie en dat zou moeten blijken op de lange termijn.

Bovendien zou het college met het wegsturen van de voorzitter impliciet erkennen dat het twee jaar geleden een verkeerde beslissing zou hebben genomen met zijn aanstelling. De ledenraad had kritiek op de wijze van besturen van Nuninga en Blocks. Zij hielden vast aan hun portefeuilles en duldden geen inmenging. ,,Dat kokertjesbeleid is niet meer van deze tijd'', zegt een lid uit het college dat anoniem wil blijven.

Nuninga is inmiddels opgevolgd door Hennie Henrichs die in 2000 de consequenties nam van het ontslag van coach Jan Wouters. De bekendmaking van de opvolger van Blocks wordt binnenkort verwacht, waarbij steeds nadrukkelijk de naam wordt genoemd van Leo van Wijk, president-directeur van de KLM. Het vertrek van de uit het bankwezen afkomstige Blocks en oud-voetballer Nuninga is mede het gevolg van het nieuwe elan dat Jaakke in de top van Ajax nastreeft. Zelf zegt hij aan een mix tussen sportiviteit en zakelijkheid te werken, maar qua uitstraling ligt de nadruk toch vooral op dat laatste. De vertrokken bestuurders zijn verbitterd over de gang van zaken. Het duo vraagt zich af of Jaakke de scepter zwaait ter meerdere eer en glorie van zichzelf of dat hij het belang van Ajax dient.

Jaakke, die binnenkort in dienst treedt van managementbureau Boer & Croon, werd twee jaar geleden door Ed van Thijn, ex- burgemeester van Amsterdam en gewezen lid van de ledenraad, naar voren geschoven als opvolger van Michael van Praag. Hij was de grote onbekende, zonder enige affiniteit met Ajax. Dat laatste werd ook als een voordeel ervaren in de slangenkuil waar talrijke stromingen achter de schermen zich met het beleid willen bemoeien. ,,Ik doe ruzies en fusies'', was een gevleugelde uitspraak van Jaakke. Haat en nijd is er zelfs binnen de ledenraad van voorzitter Jaap Ellerbroek. Dit orgaan levert in principe de bestuurders voor het clubbestuur en de raad van commissarissen. De ledenraad, een papieren tijger met soms scherpe tanden, kan de voorzitter naar huis sturen. Invloed op het dagelijkse beleid, zoals de aan- en verkoop van spelers, heeft de raad niet. Die verantwoordelijkheid ligt bij directie en bestuur.

Jaakke staat nu onder druk van de supporters die hem niet alleen verantwoordelijk houden voor de magere prestaties, maar ook voor het niet wijzigen van het logo in de oude stijl. Zo klonken er zaterdag tijdens en na de thuiswedstrijd tegen FC Twente kreten als `Jaakke rot op' en `Jaakke is een hoerenjong'. Enkele uren later werd zijn auto bij zijn huis met beits overgoten en werden de banden lek gestoken. Jaakke deed aangifte, Ajax bood hem beveiliging aan.

De advocaat mijdt nu de publiciteit. Twee jaar geleden sprak hij nog moedige taal: ,,Als Ajax verliest zal er kritiek komen. Ik wil ook dán de verantwoording nemen. Ik ben er niet alleen om de bloemen in ontvangst te nemen als het goed gaat. Laat iedereen maar zeggen wat hij ervan vindt. Ik ben net slagroom. Hoe harder je klopt, hoe stijver ik word.''

De nieuwe zakelijkheid die Jaakke wil doorvoeren binnen Ajax komt tot uitdrukking in de aanstelling van algemeen directeur Maarten Fontein. Daar waar veel clubs ook op directieniveau worden geleid door oud-voetballers, koos Ajax voor een oud-cricketer uit het bedrijfsleven. Hij verkocht ijs in Azië, Australië en Afrika. ,,Fontein moet een kans hebben'', vindt zijn voorganger Arie van Eijden die eind deze maand na 27 jaar als bestuurder afscheid neemt van Ajax.

Bij sommigen bij Ajax had oud-speler Keje Molenaar veel meer aanzien. Hoewel ook hij advocaat is, werd toch liever gekozen voor een echte manager met internationale, leidinggevende en commerciële ervaringen. Mede als gevolg van de gewijzigde functies op directieniveau.

Ajax heeft straks drie statutair directeuren: Fontein (algemeen directeur), Jeroen Slop (financieel directeur) en Martin van Geel (technisch directeur). Van Geel krijgt meer bevoegdheden, hetgeen diens voorganger Louis van Gaal niet werd gegund. De algemeen directeur kan een transfer nog steeds tegenhouden, maar niet meer zoals dat onder Van Eijden het geval was. Bij een dispuut beslist de raad van commissarissen. Wellicht dat dit gaat leiden tot een beter aan- en verkoopbeleid. Op dit gebied is de laatste jaren in de Arena veel misgegaan. Zie mislukte aankopen als: Machlas, Sonck, Sikora, Soetaers, en Escudé. Zij hadden gemeen dat ze bij hun oude club wél presteerden, maar met het Ajax-shirt om de schouders verkrampten. Om welke reden dan ook.

Door de grote belangen en de kritische supporters, die nu resultaat verlangen, is de druk groot. Van der Vaart en Ibrahimovic vertrokken vorig seizoen bij Ajax voor relatief geringe bedragen. Terwijl aan het einde van deze voetbaljaargang Maxwell, Trabelsi en Pienaar, de beste spelers van het huidige team, voor niets de Arena zullen verlaten.

Bij Ajax dragen de scouts een speler aan. Vervolgens wordt die door de technische staf na een aantal observaties gewogen, beslist de directie over de financiële consequenties en zet het bestuurslid technische zaken zijn handtekening voor aan- of verkoop.

De onvrede bij de aanhang is groot. En die zal niet verdwijnen als Ajax bestuurlijk orde op zaken heeft gesteld en sportief overeind krabbelt. Sponsors, supporters, skybox- en business-seathouders willen meer invloed op het beleid. Geldschieters willen met een afvaardiging de ledenraad versterken, die volgens hen nu te select is. Zij vinden dat de Ajax-directie meer macht, dus slagkracht, moet krijgen. De voorzitter zou in de hoedanigheid van president-commissaris, net als bij elke NV, meer als toezichthouder moeten functioneren en niet de mogelijkheid moeten hebben z'n eigen mensen om zich heen te verzamelen.