China gaat vogelgriep harder aanpakken

Wie in China een doeltreffende aanpak van vogelgriep in de weg staat, riskeert voortaan straf – ontslag of boete. De vraag is echter of dwang wel werkt.

Dwang is het belangrijkste nieuwe middel dat China wil inzetten bij de bestrijding van vogelgriep. China verplicht zijn lagere ambtenaren sinds gisteren om alle nieuwe gevallen van vogelgriep binnen vier uur aan de overheid in Peking te melden, op straffe van ontslag of verlaging in rang. Westerse experts twijfelen er echter aan of een snelle melding wel door de overheid kan worden afgedwongen.

,,Alle praktijken die van invloed zijn op het melden van epidemische ziektes, inclusief misleiding en valse of te late melding, zijn verboden'', zo stelde de Chinese onderminister van Landbouw Yin Chengjie gisteren streng op een persconferentie in Peking. Iedereen die een doeltreffende aanpak van de vogelgriep in de weg staat, riskeert een hoge boete. De politie zal worden ingezet om de bestrijdingsmaatregelen waar nodig af te dwingen.

,,China is een groot land, en er zijn sommige plaatsen waar men zich niet aan de regels houdt'', zo stelde Cao Kangtai, hoofd van het bureau voor wetten en regels van het Chinese kabinet. ,,Alleen door zulke strenge maatregelen te nemen, kunnen we het preventieve werk goed doen'', aldus Cao.

China telt sinds midden oktober zeventien uitbraken van de ziekte, die zich verspreid heeft van het noordoosten tot het verre westen van het land. Daarbij viel voorzover nu bekend zeker één menselijk slachtoffer. Van een tweede slachtoffer kon niet meer met zekerheid worden vastgesteld of vogelgriep de doodsoorzaak was omdat de overledene reeds was gecremeerd, een derde kreeg vogelgriep maar overleefde.

De overheid slaagt er nog niet in om een snelle opeenvolging van nieuwe uitbraken te voorkomen, en volgens het ministerie van Landbouw neemt het gezondheidsrisico voor mensen alleen maar toe. Yin Chengjie duidde erop dat de ziekte, die eerder vrijwel alleen bij kippen voorkwam, nu ook steeds meer onder ganzen en andere wilde vogels wordt geconstateerd. ,,Dat toont aan dat de vogelgriep steeds virulenter wordt'', aldus Yin.

Snelle melding van ziektegevallen is essentieel in de bestrijding van vogelgriep, die zich anders vanuit een besmettingshaard als een olievlek over de omgeving kan verspreiden. Dat is in China al een aantal malen gebeurd.

De Chinese overheid is bij crises altijd geneigd geweest om gewenst gedrag bij de bevolking af te dwingen door met zware straffen te dreigen, niet zozeer door te proberen om via voorlichting steun en betrokkenheid te kweken.

Volgens westerse deskundigen kunnen de hoge boetes en de strenge straffen er juist ook toe leiden dat betrokkenen ziektegevallen niet melden, in de hoop dat het probleem vanzelf overgaat zonder dat zij met de straffen te maken krijgen.

Iets vergelijkbaars doet zich voor in de mijnbouw. Daar wordt het niet melden van dodelijke mijnongelukken steeds zwaarder bestraft. Dat heeft er in de praktijk toe geleid dat veel mijneigenaren de lijken van hun mijndoden illegaal in verafgelegen ravijnen dumpen, in de hoop dat niemand er ooit achter komt.

Iemand die gevallen van vogelgriep toch meldt, maakt zich bovendien al snel zeer ongeliefd in zijn streek. Hij stort het gebied in een isolement en in een economische crisis. De overheid betaalt wel compensatie voor de geruimde dieren, maar het kan maanden duren voordat een boer zijn bedrijf opnieuw kan starten. Daarnaast is het vertrouwen van de bevolking in de overheid op het platteland traditioneel niet groot. Zij die bij de overheid aankloppen om wantoestanden aan de kaak te stellen, worden daarvoor vaak eerder bestraft dan beloond.

China heeft voorts al zo'n 60 procent van zijn miljarden stuks pluimvee gevaccineerd met een in China ontwikkeld vaccin dat na slechts één keer vaccineren al actief zou zijn. Het is de bedoeling alle pluimvee in te enten. In het Westen wordt meestal twee keer geënt. Om de massale vaccinatie te realiseren, worden één miljoen mensen ingezet.

Daarnaast wordt er een aantal controleposten opgezet op het platteland. Nu bevinden de meeste van de bijna 200 posten zich in de grote steden, maar alle gevallen van vogelgriep zijn juist op het platteland geconstateerd.