`Ajax zit een beetje in een verkeerd ritme'

Dat Ajax een moeilijke tijd doormaakt staat vast. Maar hoe komt dat? Oudgedienden Henk Timman en Gerrie Mühren zoeken aan de vooravond van het Champions League-duel tegen Sparta Praag naar een verklaring. `Het elftal is los zand.'

Hij is de negentig gepasseerd, maar vanavond rijdt hij door het stadsverkeer naar de Arena. Henk Timman (91) gaat 's avonds niet graag de deur uit, maar voor het Champions League-duel van Ajax tegen Sparta Praag maakt hij een uitzondering. De legendarische penningmeester van Ajax uit de jaren zestig en zeventig mist zelden een thuisduel, hoewel hij het naar eigen zeggen tegenwoordig rustig aan doet. ,,Op mijn leeftijd besef je dat er meer in het leven is dan voetbal'', zegt hij. Gevraagd naar de prestaties van het eerste team – twee nederlagen, twee remises en een magere overwinning in de laatste vijf competitiewedstrijden - toont hij zich een echte Ajax-fan. Hij moppert, klaagt en sakkert. ,,Er moet heel wat veranderen'', zegt hij. ,,Het elftal zit verkeerd in elkaar. Het is los zand. Er is geen eenheid. Als ik het zo bekijk denk ik: Zit er wel voldoende spirit in het team? Hoeveel spitsen hebben we wel niet? Vier? Onlangs las ik dat Kluivert is benaderd. De heren technici moeten het maar uitzoeken. Dat is het: men zoekt iets, maar men lost het niet op.''

Wat lost men niet op? Daarover hoeft Timman niet lang na te denken. De situatie bij Ajax is droevig, zegt hij. ,,Maar het is allemaal te herleiden tot één ding: het afbakenen van je positie. In mijn tijd werd er gezegd: `Ajax wordt geregeerd door Van Praag en Timman'. Het was een sterk team. Hij constateert het terloops, zodat je bijna zou vergeten dat hij zelf de helft vormde van het duo dat in bestuurlijke zin vorm gaf aan het Gouden Ajax dat begin jaren zeventig drie Europa Cups op rij won. Timman vormde inderdaad een hecht koppel met oud-voorzitter Jaap van Praag. Samen gaven ze met strakke hand leiding aan de club die toen erkende lastpakken in het veld had staan als Piet Keizer en Johan Cruijff. Crisis bij Ajax! Die zin had in de jaren zestig dezelfde magische klank als nu. Journalisten schroomden ook toen niet het arrogante Ajax verbaal te geselen als het wat minder goed ging met de club.

,,Ach, schei toch uit'', zegt Timman. ,,Ik ben ook in een crisis gekomen. Vlak nadat Van Praag en hij in de zomer van 1964 aantraden als vervangers van het impopulaire bestuur onder leiding van Jan Melchers staken ze de hoofden bijeen. Een goede taakverdeling vormde daarna de basis van hun succes. ,,Van Praag stond de pers te woord, hij was naar buiten toe de man'', aldus Timman. ,,Ik deed de financiën. Ik gaf nooit interviews. Als journalisten belden zei ik: `Jullie moeten bij Van Praag zijn'.''

Een oplossing voor de problemen waarvoor Ajax zich nu ziet gesteld, ziet hij niet een, twee, drie: ,,Daarvoor sta ik er nu te ver van af. Van Praag en ik zaten er bovenop, denk erom. Van Praag ging altijd naar de kleedkamer. Ik vraag mij af: Gebeurt dat nu nog wel? Is er iemand die controleert of er discipline in de ploeg zit? Nu zijn er te veel mensen die zich met van alles mogen bemoeien. Dat komt ook omdat Ajax een NV is. Vroeger was het een vereniging. Nu is het allemaal zakelijk. En dan is er nog een verschil: ,,De supporters maken er meer van. Ze zijn georganiseerd, dat is heel anders dan vroeger. Ze willen hun zin doordrijven. Vorig seizoen wilden ze het oude logo terug, nu willen ze betere prestaties.''

Met die supporters én met de houding van de pers, zit ook Gerrie Mühren in z'n maag. De oud-voetballer Mühren was linkermiddenvelder van het Gouden Ajax - en huidige assistent van hoofd scouting Ton Pronk, vraagt zich af of journalisten er geen `plezier' aan beleven dat het slecht gaat met de club: `De pers schrijft de hele week over je. Een spits die binnen drie weken geen 18 goals scoort wordt weggeschreven.''

Het is niet moeilijk te raden wíe er volgens Mühren is weggeschreven: Markus Rosenberg, de Zweedse spits die in zijn eerste seizoen bij de Amsterdammers maar moeizaam tot scoren komt. Mühren: ,,Bij Ajax staan de spelers onder stroom. Als je de geschiedenis nagaat: Machlas en Sonck scoorden er op los voordat ze bij Ajax speelden, maar in de Arena konden ze geen goal meer maken. Charisteas (vorig jaar aangetrokken, wist geen basisplaats te veroveren, red.) vroeg in een interview om hulp van de mensen. Dat zou het publiek zich ook moeten aantrekken, wat voor een spanning er in de Arena staat.''

Natuurlijk, ook Mühren ziet dat het team met zichzelf worstelt. Maar er is volgens hem geen Nederlandse club waar zo veel talent rondloopt als bij Ajax. ,,Fantastisch, wat we in de jeugd hebben rondlopen. Alleen: je wordt er geen kampioen van Nederland mee. Vroeger kon je bouwen. Dan zei je: Geef de spelers vijf jaar. Nu krijg je geen twee weken meer. Iedereen verwacht meteen succes. Als dat er niet is, zit het meteen erg tegen. Daarom moet er nu wat gebeuren. Ajax zit een beetje in een verkeerd ritme. Daar moet je mee stoeien.''

Voor een beter begrip van de problemen bij Ajax is het volgens Mühren nuttig de vorige Champions League-wedstrijd van de Amsterdammers (tegen FC Thun) met die van PSV (tegen AC Milan) te vergelijken. ,,Tegen Thun stonden acht jongens van de eigen opleiding in het veld. Geweldig natuurlijk, maar je miste toch spelers van andere voetbalculturen. Van mouwen opstropen. Bij PSV zetten tegen Milan soms twee jongens een sliding in om de bal te veroveren. Bij Ajax bleven er te veel rechtop staan bij balverlies. PSV speelt gegroepeerder. Ajax heeft bij balverlies alleen Galásek. Hij is ongelooflijk belangrijk voor het team, als je ziet hoe hij bij de omschakeling van balbezit naar balverlies precies staat waar hij moet staan. Maar hij is geen coach in het veld, zoals Cocu dat bij PSV wél is. Cocu is de kapstok voor de rest van het team, hij zorgt ervoor dat de rest ook met vertrouwen voetbalt.''

Voor een belangrijk deel is het volgens Mühren psychologie: ,,Dat zie je niet alleen aan Cocu maar ook aan Hiddink. Hij is een superpsycholoog. Dat is belangrijker dan een trainer die vroeger zelf ook in de top heeft gespeeld. Blind is van de discipline. Hij heeft een goede trainingsopbouw. Hij is een voetbaldier, wordt kwaad als het niet goed gaat.''

,,Danny'', vervolgt Mühren, ,,geeft de eigen jeugd een kans. Dat is heel begrijpelijk. Maar twee of drie ervaren spelers erbij, dat zou nu helpen. Waar Ajax die vandaan moet halen? Uit Nederland. Met hoofdletters: UIT NEDERLAND. Dat zeg ik nu al drie jaar. We hebben hier talent genoeg rondlopen.''