Vooral niet te veel drammen

Een soapserie is een goede manier om heikele sociale kwesties aan de kaak te stellen. De Wereldomroep helpt soapmakers uit ontwikkelingslanden taboes te doorbreken.

Politieagente Binta Bello zit in de problemen. Ze verdient niet genoeg om rond te kunnen komen. Nu is het bij haar op het bureau niet ongewoon dat het salaris wordt aangevuld met het uitdelen van onterechte bekeuringen, maar Bello zou zo graag eerlijk blijven. Pakt ze wat extra geld, of niet?

Soapschrijvers Abi Olufemi-Ogidan, Rosa Amos en Sunshine Maikarfi uit Nigeria en Festus Allotey uit Ghana zijn bezig met het opzetten van de character bible van hun soap, een lijst van de belangrijkste personages en hun karaktereigenschappen. De soap van het viertal gaat over de corruptie binnen het politiekorps in een Afrikaans land. Met Binta Bello hebben ze hun good girl neergezet.

Het zal voor haar niet makkelijk zijn het rechte pad te bewandelen, want op haar bureau werkt ook ene Fidelis Umukoro. Deze collega is door en door corrupt en grijpt wat hij graaien kan. Dat maakt hem wel rijker, maar niet gelukkiger, want ook zijn leven is niet zonder problemen. Zijn oude moeder is dol op dure spullen, maar heeft een hekel aan oneerlijke mensen. Hoe kan hij haar kado's blijven geven, zonder dat ze argwaan krijgt over de herkomst ervan?

De vier schrijvers schaven aan hun good girls en bad boys in het gebouw van het Radio Nederland Training Centre (RNTC), het internationale opleidingscentrum van de Wereldomroep, gelegen in de Hilversumse bossen. In dit opleidingscentrum krijgt gedurende drie maanden een groep van 22 programmamakers uit ontwikkelingslanden in Afrika en Azië een cursus soapschrijven. Doel van de International Course Soaps and Society: het door middel van soaps bespreekbaar maken van maatschappelijke problemen als hiv en aids, alcoholisme, werkloosheid, corruptie en geweld in huis. De opleiding wordt gefinancierd met Nederlands ontwikkelingsgeld.

Maikarfi is tevreden over wat hij in de afgelopen weken geleerd heeft in Hilversum. ,,Het is belangrijk dat je boodschap verpakt wordt in een aantrekkelijk verhaal, anders zal de kijker het al gauw voor gezien houden. Vooral niet te veel drammen dus. Het is ook niet onze bedoeling om de politie in ons land aan te vallen. We willen alleen laten zien wat de problemen zijn waarmee agenten te kampen hebben.''

Olufemi-Ogidan valt hem bij. ,,Het beroep van politieagent heeft in Nigeria weinig aanzien. Als je een goede opleiding hebt gehad, pieker je er niet over om bij de politie te gaan werken. Wij hopen dat we een steentje kunnen bijdragen aan het verbeteren van het imago van de politie als onze soap straks ook echt uitgezonden wordt.''

In zijn kantoor vertelt Tony Wilkinson, coördinator van de cursussen die de RNTC aanbiedt, over het ontstaan van het idee achter de International Course Soaps and Society. ,,Drama, op radio of televisie, is een zeer efficiënte manier om mensen voor te lichten over bepaalde onderwerpen, blijkt uit onderzoek. Met soaps is het makkelijker om taboes aan te snijden dan met nieuwsachtige programma's. Die worden vaak als te zwaar op de hand ervaren. We leren onze cursisten hoe je het publiek mee kan nemen in je verhaal, en ze tegelijk wat leert.''

Het gedrag van mensen veranderen met een dagelijkse dramaserie, is dat niet wat ambitieus? Wilkinson: ,,Ik denk ook niet dat we de lat zo hoog leggen. Het gaat er voorlopig vooral om de kijker aan het denken te zetten. Hoe dat het beste kan, verschilt per land. De programmamakers mogen zelf beslissen wat haalbaar is.''

Wat Elizabeth Kamwiri, Simeon Kiseu en Wangeci Murage uit Kenia betreft kan de lat niet hoog genoeg liggen. Ook zij werken aan hun character bible, en hun soap beperkt zich niet tot het aansnijden van slechts één taboe. In het drama staan vier gezinnen centraal, met elk een eigen probleem: aids, werkloosheid, huiselijk geweld, of alcoholisme. ,,We hebben op de cursus geleerd dat een verhaal geloofwaardig moet zijn als je de kijkers wilt meevoeren'', zegt Kamwiri. ,,We proberen het er dus niet te dik bovenop te leggen.''

Kiseu: ,,En als je wilt dat je boodschap aankomt, is het belangrijk dat je niet met een opgeheven vingertje gaat staan. Wij willen de maatschappij een spiegel voorhouden, dan volgen de veranderingen hopelijk vanzelf.''

Het drietal werkt in Kenia voor grote omroepen en heeft al de nodige ervaring met het maken van drama voor tv. Toch zijn ze blij met de drie maanden cursus in Nederland. Murage: ,,We krijgen hier uitgebreid les in de dramaturgische theorie achter het maken van een goede soap. We doen dat thuis vooral op het gevoel, maar nu kunnen we de scenario's slimmer in elkaar zetten. Het is voor ons belangrijk om met behulp van tv iets te doen aan de problemen waarmee Kenia kampt. Als we de boodschap zo weten te verpakken dat de soap niet té confronterend is, lukt dat het beste.''

Als de cursus afgelopen is, zullen de programmamakers in eigen land hun kennis verder verspreiden. De meeste deelnemers zijn van plan om bij hun werkgever een `echo seminar' te geven om hun Nederlandse ervaringen te delen. Wilkinson: ,,De reacties zijn zo enthousiast dat we nu al besloten hebben de cursus over drie jaar weer te gaan geven.''

www.rntc.nl