KPN zoekt net zo'n succes als sms

Digitalisering bracht de fotozaken van Kral tot een faillissement en bedreigt belbedrijf KPN dat Kral overnam. Nieuwe diensten moeten KPN laten groeien.

Kral en KPN hebben meer gemeen dan je zou denken. Fotozaak Kral ging vorige maand failliet doordat de digitalisering van fotografie voor minder verkoop van fotorolletjes, analoge camera's en fotoafdrukken zorgt. Digitalisering is met de komst van internetbellen ook een bedreiging voor de traditionele inkomstenbron van KPN: vaste telefonie. Vrijdag werd bekend dat KPN de failliete boedel van Kral overneemt.

Het verbouwen van zestig oude Kral-winkels tot `multimediazaken' moet KPN helpen zijn eigen omslag te maken. Van een bedrijf dat het grootste deel van zijn inkomsten haalt uit bellen via de analoge telefoonlijn, tot een onderneming die geld verdient met nieuwe, digitale diensten. De oude Kral-winkels moeten KPN's nieuwe gezicht aan de klant laten zien.

KPN is financieel gezond, maar de omzet stagneert doordat de inkomsten uit vaste telefonie elk kwartaal teruglopen en de verkoop van adsl (snel internet) dat niet kan compenseren. Bij mobiele telefonie zijn de tijden van grote groei ook voorbij. Om winstgevend te blijven, snijdt het bedrijf in de kosten. Daarnaast probeert KPN nieuwe inkomstenbronnen aan te boren. Televisie, videotelefonie, internet op de mobiel. Zullen deze diensten KPN weer laten groeien?

KPN's meest in het oog springende nieuwe dienst is televisie. Sinds een jaar kan een deel van Nederland al tv kijken via KPN's Digitenne, digitale televisie via de ether. Maar de echte `kabelkiller' moet IP-tv worden: digitale televisie via adsl. KPN wil bij de introductie komend voorjaar minstens 50 zenders kunnen bieden. Bovendien geeft IP-tv mogelijkheden voor video-on-demand, online tv-gidsen en interactiviteit, zoals via de tv meedoen met programma's als De nationale IQ-test.

,,Ze zullen zeer bescheiden moeten zijn in hoeveel klanten ze met tv zullen krijgen'', zegt telecomspecialist Lars Godell van onderzoeksbureau Forrester. Telecomadviseur Stépan Breedveld van The Boston Consulting Group denkt wel dat KPN in de positie is om klanten bij de kabelmonopolisten weg te kapen. ,,Maar het zal een langzaam proces worden. Nederlanders zijn tevreden over het televisieaanbod. En consumenten veranderen niet zo snel.''

Volgens Godell begint KPN niet zozeer met televisie om extra inkomsten te genereren, als wel om bestaande klanten te behouden. Op de zeer concurrerende Nederlandse markt bestoken kabelbedrijven de markt met `triple play'-aanbiedingen: één abonnement voor telefonie, televisie en internettoegang. Godell: ,,De prijzen die oud-telecommonopolisten kunnen vragen voor televisie zijn laag. De marges zullen voor hen dichtbij nul liggen.''

Nieuwe inkomsten zouden ook uit mobiele telefonie kunnen komen. Het zoeken is naar de nieuwe sms: de enige datadienst die – volkomen onverwacht – een daverend succes werd. Met varianten daarop zoals mms, het versturen van foto's, schiet het niet erg op. Onderzoek van het bureau A.T. Kearney laat zien dat slechts 18 procent van de mobiele telefoongebruikers minstens een keer per maand een mms verstuurd. Ook het gebruik van internet, e-mail en televisiebeelden via de mobiele telefoon, waarvoor mobieletelefoniebedrijven peperdure umts-licenties moesten aanschaffen, is nog lang geen gemeengoed.

Het probleem van die diensten is dat het te weinig extra's biedt, zegt onderzoeker Michelle de Lussanet van Forrester. ,,Je komt thuis en je kunt gratis wel honderd nieuwswebsites bezoeken. Mobiel internet voegt heel weinig toe en je moet er veel voor betalen.'' Volgens haar heeft het bedrag dat mensen per maand uitgeven aan hun mobieltje ,,de neiging omlaag te gaan''. Zelfs in Japan, waar nieuwe diensten sneller ingeburgerd raken, kan volgens De Lussanet mobiel internet de daling van de tarieven voor spraak niet compenseren. ,,Als je kijkt naar hoeveel geld er in umts is gepompt, en hoeveel er nog in geïnvesteerd moet worden, is het de vraag of je dat ooit terug gaat verdienen.''

Waar moet de groei dan wel vandaan komen? Forrester-onderzoeker Godell denkt dat telecombedrijven hun kansen moeten spreiden. Hij ziet mogelijkheden voor onder andere videotelefonie, computerbeveiliging, entertainment zoals sport en porno en beveiligde verbindingen voor thuiswerkers. Op de langere termijn kunnen zorg via internet (zoals een diagnose op afstand met de webcam) en het regelen van een thuisnetwerk (vanuit de auto de verwarming hoger zetten) wellicht extra groei opleveren.

Maar of KPN snel genoeg is met het ontwikkelen van dit soort nieuwe diensten, betwijfelt Godell. ,,Zoveel agressiviteit als ze tentoonspreiden als het gaat om kostenbesparingen, zie ik niet als het gaat om omzetgroei. Het is een cultuurprobleem. Als oud-staatsbedrijf zijn ze gewend naar binnen te kijken, en zijn ze minder gericht op wat klanten willen.'' Wat Godell betreft is dat de grootste bedreiging: ,,KPN verandert, maar veranderen ze snel genoeg?''