Arthur Honneger

,,Ik zing veel moderne muziek. Dat vind ik leuk, als uitdaging voor het brein. Maar ik ben zeker geen specialist. Als het Pasen wordt, smacht ik naar de Matthäus Passion. De muziek van Arthur Honneger ligt ergens in het midden. Zijn liederen klinken ontegenzeggelijk `modern', maar nooit op een mathematische of puur verstandelijke manier. Onbegrijpelijk dat veel van zijn muziek hier zo zelden wordt uitgevoerd.''

De Nederlandse alt/mezzo Helena Rasker zingt zondag een tweetal concerten in een weekend rondom de muziek van componist Arthur Honneger in muziekcentrum Vredenburg in Utrecht. Het is die dag precies vijftig jaar geleden dat Honneger (1892-1955) overleed. De Hommage à Honneger omvat acht concerten.

,,Voordat ik aan deze hommage meewerkte, heb ik Honeggers oratorium Le roi David al eens gezongen. Daar kreeg ik letterlijk kippenvel van. Honegger maakt de teksten heel navoelbaar en daardoor aangrijpend. En hij was niet vies van Wagner en Richard Strauss. Dat hoor je ook wel terug.

,,Honegger maakte als componist deel uit van de Groupe des Six, waartoe ook componisten als Poulenc en Milhaud behoorden. Maar stilistisch heeft Honeggers idioom weinig raakvlakken met het speelse van de andere componisten. De liederen van Poulenc zijn hoekig – een muzikale pendant van het kubisme. Honneger schrijft vloeiender. Zijn liederen klinken letterlijk zoetgevooisd; ze liggen heel lekker voor de stem. Logisch, als je bedenkt dat hij ooit heeft gezegd eigenlijk alleen maar opera te willen componeren.

,,Als je alleen Honeggers zanglijnen zou horen, zou je denken dat zijn muziek simpel was. Maar het tegendeel is waar. Ónder de melodie ligt een complex polyfoon web van over elkaar schurende lagen en harmonieën – met een soms jazzy geluid als resultaat.

,,Zondagmiddag zing ik met het Amsterdam Sinfonietta en het Prometheus ensemble Mimaamaquim, een deels in het Hebreeuws gezongen zetting van Psalm 13: `Hoe lang, Heere, zult Gij mij vergeten?' De melodie doet heel synagogaal aan, ik zie de cantor echt voor me. Het is een ontzettend simpel lied, maar onder de oppervlakte voel je de wanhoop wringen.

,,Die somberte zit ook in de Trois chansons de Pacques, die ik uitvoer met het Rubens Strijkkwartet. Je zou het een fotografisch muzikaal drieluik kunnen noemen; de tekst belicht in korte taferelen drie fragmenten uit het lijdensverhaal. De melodieën reiken letterlijk vanuit de diepte omhoog, om daarna weer terug te zakken. De dichter Blaise Cendrars, een vriend van Apollinaire, beschrijft hoe een man zich een liedje herinnert over de schoonheid van het gezicht van de stervende Christus, zittend aan het strand in New York. Op die manier wordt het lijden in de tekst op een heel beeldende manier gemengd met het mondaine van de grote stad.

,,Honegger is bekend door stukken die direct naar het dagelijks leven verwijzen. Zoals Pacific 231, waarin hij een stoomlocomotief verklankt. Of Rugby, waarin je die sport muzikaal tot leven hoort komen. Maar het valt me op dat zeer veel van zijn oeuvre ook een religieuze inslag heeft, met de Symphonie liturgique als bekendste voorbeeld.

,,Honegger was, denk ik, een somber maar spiritueel man. Hij maakte beide wereldoorlogen mee en werd depressief van wat hij zag – de deplorabele toestand van de mens. Honegger verlangde naar een betere wereld, met een liefdevoller omgang tussen de mensen. Een beetje boeddhistisch, eigenlijk. Die visie wordt weerspiegeld in zijn muziek.''

Hommage à Honegger: 25 t/m 27/11 in Vredenburg, Utrecht. Inl. (030) 2314544 of www.hommageahonegger.nl