Werkgelegenheid groeit harder in Europa

Hard werken is goed, maar te hard werken is slecht voor de gezondheid en dus ook voor het werk. Stress als gevolg van te hard werken vermindert de productiviteit, werkt het ziekteverzuim in de hand en verhoogt de kosten voor de gezondheidszorg. Bij elkaar kost dat per jaar 300 miljard dollar, schrijft het Amerikaanse managementmaandblad Harvard Business Review. Volgens het Nationale instituut voor veiligheid en gezondheid bij arbeid zegt zo'n 40 procent van alle Amerikaanse werknemers vandaag de dag zich overwerkt te voelen.

Het goede nieuws is dat stress de efficiëntie vergroot. Dat effect verandert echter abrupt in zijn tegendeel als de stress te groot wordt, legt de neuroloog Herbert Benson uit aan het blad. Hij is wel zo eerlijk om er bij te vertellen dat dit al bekend is sinds Harvard-onderzoekers Robert Yerkes en John Dodson het verschijnsel in 1908 aantoonden.

De oplossing is eenvoudig, weet Benson op grond van zijn werk bij het Mind-Body Institute. Als je je tot het uiterste inspant om een probleem op te lossen zonder dat het lukt, raak je vanzelf gefrustreerd of boos. Op dat moment moet je ophouden en ontspanning zoeken. Tien tegen één dat je dan plotsklaps een verlossend idee te binnen schiet. Soft? Helemaal niet, vindt Benson. Je hoeft alleen maar naar de kosten door stress te kijken en je weet beter.

Daar denken de Duitse grootgrutters Aldi en Lidl en superdrogist Schlecker heel anders over. Zij hanteren volgens het Duitse weekblad Die Zeit het motto: ,,Controle is goed, maar druk is beter.'' Het blad schrijft dit in een lijvig artikel over het personeelsbeleid van de Duitse prijsvechters. Zo voorziet Lidl zijn filialen van een computer die erop toeziet dat de caissières minstens veertig artikelen per minuut over de scanner halen. Onbetaald overwerken is vaste prik in de detailhandel, met name in de goedkope supermarktketens. Daar komt bij dat het in de Duitse detailhandel slecht gaat. De omzet is al drie jaar achter elkaar gedaald. Er werken nu 122.000 mensen minder in de Duitse detailhandel dan in 2001.

Werkgevers als Aldi, Lidl en Schlecker zijn bijzonder gebeten op vakbonden en gebruiken alle mogelijke middelen om het oprichten van ondernemingsraden in hun filialen te voorkomen. Want die kosten alleen maar geld omdat ze het functioneren van de onderneming hinderen. Immers, ze kunnen ervoor zorgen dat ouderen, gehandicapten en buitenlandse werknemers niet gediscrimineerd worden. Ze kunnen erop toezien dat de arbeidsomstandigheden de gezondheid niet bedreigen. En bovendien hebben ze medezeggenschap bij reorganisaties en ontslag.

En dat is nou juist het probleem, meent het Duitse weekblad Wirtschaftswoche. Erger is dat de grote coalitie geen antwoord geeft op ,,de hoge loonkosten en de overregulering van de arbeidsmarkt''. Daar komt nog bij dat de regering-Merkel de komende vier jaar 115 miljard euro wil binnenhalen door het afschaffen van belastingvoordelen en het verhogen van belastingen. En dat vermindert weer de koopkracht die nodig is om de lang verwachte opleving van de Duitse economie te stimuleren. Ook het plan om in 2007 de BTW met 3 procent te verhogen kan weinig genade vinden in de ogen van het blad. Natuurlijk is het waar dat in afwachting van die verhoging in 2006 de consumptie zal stijgen. Maar het is ,,rijkelijk naïef'', zo citeert het blad Thomas Mayer van de Deutsche Bank, ,,om te denken dat je de conjunctuur kunt stimuleren doordat de mensen in 2006 geld uitgeven dat ze anders in 2007 zouden hebben uitgegeven''.

De grote angst van het blad is dat Duitsland het horrorscenario van Japan in de jaren negentig zal volgen, toen de regering aldaar de uitgaven kortte en de BTW verhoogde met als gevolg dat de economie 1,5 procent kromp en de werkloosheid steeg tot recordhoogte.

Waar maken die Duitsers zich druk om? Er gloort licht aan de horizon van de economie in Europa, ook in Duitsland, schrijft het Britse weekblad The Economist. Bedrijven en particulieren zijn de afgelopen maanden meer gaan lenen, terwijl dat de afgelopen drie jaar alleen maar minder werd. En de werkloosheid in Europa is gedaald van 8,8 procent in april tot 8,4 procent in september, sneller dan werd verwacht.

Bovendien doet Europa het nauwelijks slechter dan Amerika, in tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht. De afgelopen vijf jaar is het bruto binnenlands product per hoofd van de bevolking in Europa 1,4 procent gegroeid, net iets minder dan de 1,5 procent in de VS. Maar Amerika creëert toch veel meer banen? Nee, in feite niet, aldus het blad. De werkgelegenheid in Europa is sinds 1995 zelfs sneller gegroeid dan in de VS, ,,een treffende verbetering in vergelijking met het daaraan voorafgaande decennium''. Bovendien is de groei in Europa tot stand gekomen zonder de enorme begrotingstekorten waar Amerika nu mee zit.