Tot op de bodem

Morgen is een historische dag voor de beurstoezichthouder van Nederland. Dan gaat het onderzoek van de Autoriteit Financiële Markten (AFM) naar het boekhoudschandaal van Ahold zijn 1.000ste dag in. 999 dagen van onderzoek hebben, voor zover bekend, nog niet tot boetes, waarschuwingen of aangiftes geleid bij het openbaar ministerie.

Maar het openbaar ministerie heeft niet gewacht op een aangifte van AFM. Justitie verrichtte de afgelopen 2,5 jaar zelf ook al veel onderzoek. Na drie regiezittingen over het boekhoudschandaal begint de Amsterdamse rechtbank in maart aan de inhoudelijke behandeling van de strafzaak tegen vier ex-Ahold-bestuurders.

De beurs dook ook in de zaak. Euronext kwam anderhalf jaar geleden tot de conclusie dat Ahold zijn boekhoudschandaal tot tweemaal toe te laat naar buiten bracht. Het supermarktconcern kreeg daarom een ernstige schriftelijke waarschuwing.

Grote vraag is: waar blijft de AFM? De toezichthouder was eerder dan Justitie en eerder dan de beurs op de hoogte van de problemen bij het supermarktconcern. Vier dagen voordat Ahold zijn boekhoudproblemen wereldkundig maakte, werd de AFM door Zaandam geïnformeerd. De toezichthouder deed de eerste dagen erna helemaal niets, zij lichtte zelfs beursorganisatie Euronext niet in.

Tot nu toe heeft de Autoriteit Financiële Markten vooral uitgelegd wat zij allemaal niet kan onderzoeken in het Ahold-dossier. AFM-voorzitter Docters van Leeuwen klaagde twee jaar geleden dat de toezichthouder geen diepgravend onderzoek naar het boekhoudschandaal kan doen omdat zij de bevoegdheden mist. De AFM moet ,,met één hand op de rug gebonden'' onderzoek doen. Dus eigenlijk is het onderzoek 500 dagen onderweg, zeg maar.

Wat mag de AFM dan wel onderzoeken? Handel met voorkennis.

Wat gebeurde er allemaal op de beurs in de periode dat in de top van Ahold de problemen bekend waren, maar bij het publiek nog niet? Technisch analist Royce Tostrams toonde eerder aan dat de koers van het aandeel Ahold in februari 2003 met bovengemiddelde omzetten bovengemiddeld daalde. Dat gebeurde vlak voordat het concern zijn problemen naar buiten bracht. Wie handelde toen? Werknemers van Ahold? Familieleden van bestuursleden, of andere mensen die van de kwestie wisten?

De opvallende handel vond precies plaats op de twee dagen dat AFM al van de problemen wist. In dat opzicht onderzoekt AFM ook een beetje zichzelf. Misschien is dat wel de reden dat een onderzoek dat niet diepgravend is, toch al 1.000 dagen duurt.