`Onafhankelijk Kosovo onbespreekbaar'

De Kosovaren kunnen alles krijgen, behalve onafhankelijkheid. Servië zal in geen geval grenswijziging accepteren, zegt Vuk Drašković, minister van Buitenlandse Zaken van de unie van Servië en Montenegro.

De onderhandelingen over de toekomst van Kosovo mogen van Servië in geen geval uitlopen op onafhankelijkheid. Servië biedt Kosovo ,,autonomie naar binnen''. De buitengrenzen van Servië blijven overeind, als Belgrado zijn zin krijgt. Maar, zegt Vuk Drašković, minister van Buitenlandse Zaken van de unie Servië en Montenegro, die buitengrenzen moeten in de toekomst alleen nog voorkomen op landkaarten en in documenten – niet meer in de werkelijkheid.

Hoe ziet een permanende oplossing voor Kosovo er voor u uit?

Drašković: ,,Servië wil de Albanese meerderheid in Kosovo niet regeren. Die meerderheid kan haar leven en haar toekomst zelfstandig regelen. Maar die vrijheid geeft haar niet het recht, Serviërs te terroriseren, te doden en te verdrijven en evenmin het recht toe te werken naar een tweede, internationaal erkende staat. Daarnaast heeft Servië twee onaantastbare voorwaarden: dat de minderheidsrechten van de Serviërs en de andere niet-Albanezen gegarandeerd blijven, en dat de huidige internationale status van onze staatsgrenzen met Albanië en Macedonië blijft bestaan. Dat vasthouden aan het voortbestaan van de internationale status van onze grenzen is een grote stap naar een compromis. Ik stel voor die grenzen een Europese kwaliteit te verlenen. Dat betekent: ze bestaan op landkaarten en in documenten, maar niet in de werkelijkheid. Ze zouden geheel open moeten zijn en geheel onzichtbaar.''

Waarom dan niet dat laatste stapje verder, naar de onafhankelijkheid van Kosovo?

,,Dat zou in strijd zijn met de principes van de VN, de Slotakte van Helsinki en de uitspraak van de Badinter-commissie in 1991. Die oordeelde dat de zes republieken van Joegoslavië internationaal erkend mochten worden, maar niet de autonome provincies binnen Servië, Vojvodina en Kosovo.''

Waarom moet er voor Servië en Kosovo per se een gemeenschappelijk staatkundig dak blijven bestaan?

,,Als de principes van de internationale gemeenschap worden overtreden zal dat een hele keten van soortgelijke eisen scheppen. Denk aan het Turkse deel van Cyprus, de Albanese meerderheid in West-Macedonië, de drie volkeren van Bosnië, aan Corsica, Catalonië, Baskenland, Noord-Ierland, Schotland, Ossetië, Tsjetsjenië. En Taiwan. En Tibet.''

Na de val van de Muur zijn wel meer landen uiteengevallen.

,,Maar alleen langs staatkundige grenzen.''

Moet Kosovo in internationale organisaties vertegenwoordigd zijn?

,,We hebben daar niets tegen, behalve in organisaties die internationale soevereiniteit symboliseren.''

Dus geen zetel in de Verenigde Naties.

,,Precies. Dat niet.''

En het Internationale Monetaire Fonds? De Wereldbank?

,,Die symboliseren geen internationale soevereiniteit.''

Bestaat er een voorbeeld voor uw denkbeeld?

,,Ja, het aanbod aan de Kroatische Serviërs in 1991. Het bood de Serviërs de onafhankelijkheid naar binnen, ze hadden hun regering, hun parlement, hun president, hun munteenheid, hun politie, hun rechtbanken en zelfs hun zelfstandige internationale vertegenwoordiging, met alleen maar de verplichting de rechten van de Kroatische minderheid te garanderen en de buitengrenzen van Kroatië te beschermen en te respecteren.''

Wat is het verschil met de zogenoemde voorwaardelijke onafhankelijkheid?

,,Het kind moet eerst geboren worden, dan pas krijgt het een naam. Het Kosovo-overleg moet gaan over levensvragen, over autoriteiten, bescherming van eigendomsrechten. Pas dan definiëren we de internationale status van grenzen. Maar geen Servische politicus zal instemmen met een andere definitie [van die grenzen]. We moeten onderscheid maken tussen internationale en reële soevereiniteit. Volledige soevereinteit willen we toestaan – maar geen zetel in de VN en geen recht Serviërs te verdrijven en kerken in brand te steken.''

En geen ambassadeurs?

,,Geen ambassadeurs, die zijn een symbool van internationale soevereiniteit.''

En wie vertegenwoordigt dan de Kosovo-Albanezen in derde landen?

,,Ook Zuid-Tirol heeft zijn onafhankelijkheid naar binnen, binnen het staatkundige kader van Italië. De grens met Oostenrijk bestaat alleen op de landkaart. Waarom doen wij dat niet ook zo? Welke macht heeft China over Taiwan? En heeft Taiwan soms een VN-ambassadeur? Denk eens aan Cyprus.''

Maar is dat dan een bevredigende status?

,,36 procent van het eiland is door de Turken bezet. En? Hebben zij een zetel in de VN?''

Die kwestie wil de EU juist oplossen!

,,Maar ze is al opgelost! Formeel is Cyprus lid van de EU, in de praktijk alleen het Griekse deel. Of neem Puerto Rico. Het heeft geen VN-zetel, maar ook geen sterretje in de Amerikaanse vlag.''

Denkt u dat de socialisten en de radicalen in het Servische parlement voor uw oplossing zullen stemmen?

,,Dat weet ik niet en het interesseert me ook niet. Milošević en de Radicalen zijn zonder twijfel de hoofdschuldigen aan de vreselijke situatie van het Servische volk in Kosovo. Hun politiek heeft Servië in een oorlog met de NAVO gedreven. Maar als er een internationaal erkende soevereine staat Kosovo wordt uitgeroepen zou dat zó'n vernedering van Servië zijn, dat Milošević en de Radicalen op een golf van verontwaardiging weer aan de macht zouden komen.''