In vino pecunia

De opkomst van China als economische grootmacht biedt onverwachte kansen. Iedere week komen er vele miljonairs bij en die drinken graag een grand cru. Wie een neus heeft voor wijnen kan veel geld verdienen. Voor de echte liefhebber wordt drinken bijzaak.

In 1996 griste Willem van Dedem, op weg naar Londen, een luchtvaartmaatschappijtijdschrift uit de vliegtuigstoel voor hem. Al bladerend viel zijn oog op een advertentie van een Britse winebroker, met de tekst: ,,Fax mij uw wijnkelder en ik breng een bod uit.'' Dat trok. Van Dedem (49), toen nog werkzaam bij Van Lanschot Bankiers, had in zijn leven een behoorlijke wijnverzameling opgebouwd. Hij is een klassieke wijnliefhebber (,,van witte Bourgognes en rode Bordeaux'').

Thuisgekomen faxte hij een lijst door met zijn collectie, voorzien van wijnjaar en prijs van aankoop. Na een paar dagen kreeg hij zijn overzicht retour uit Engeland, waarbij in de kantlijn bedragen waren gekrabbeld. Hij pakte zijn rekenmachine en zette alles op een rijtje. Onder aan de streep, verscheen een getal. ,,Ik schrok me rot.'' Hoewel hij niet van plan was zijn collectie te verkopen, was Van Dedem onder de indruk van de waarde ervan.

In 2001 startte hij een beleggingsfonds in topwijnen, voor een groep van bijna honderd vrienden, familieleden en bekenden. Hij haalde bijna 1,4 miljoen euro op, waarmee hij in de afgelopen vier jaar bijzondere partijen wijn opkocht van de exclusieve, grote merken uit de Bordeauxstreek. Het Wijnfonds liep, in beleggerstermen, snel vol en is gesloten; het heeft een looptijd tot 2014. Dan moet alle ingeslagen wijn zijn verkocht en de opbrengst onder de aandeelhouders zijn verdeeld. Omdat Van Dedem bij zijn aandeelhouders animo naar meer proefde begon hij onlangs een tweede wijnfonds, Grand Cru.

Dat fonds is aanzienlijk professioneler opgezet dan Van Dedems eerste wijnfonds. Logisch, want het staat niet alleen open voor zijn eigen, besloten vriendenkring, maar voor iedereen die hoopt dat zijn geld meer waard wordt door het in wijn te steken. En de financiële toezichthouder AFM kijkt mee; Grand Cru kreeg op 30 augustus een beleggingsvergunning.

Het prospectus waarmee Van Dedem en zijn twee mededirecteuren, wijnkenner Christophe Sevenster (34) en voormalig accountant Niek Baardemans (42), hun beleggingsproduct toelichten is AFM-proof: uitvoerig en gedetailleerd. ,,De AFM'', claimt Van Dedem, ,,was wat dat betreft vooral onder de indruk van ons kostenoverzicht. Dat hadden ze nog nooit gezien.'' Sommige kostenposten zijn tot drie cijfers achter de komma weergegeven: `accijns bedraagt thans 0,442 euro per fles van 0,75 cl'.

Wat spiegelt Grand Cru voor? Beleggers kunnen intekenen voor ten minste 25.000 euro, in gelijke delen te voldoen in de komende vijf jaar. In die eerste periode, de `opbouwfase', zal de directie van Wine Management met eigen neus en smaakpapillen bepalen welke bijzondere wijnen uit de Bordeauxstreek worden aangekocht. Het prospectus bevat een lijst van ruim honderd prominente châteaus waaruit zal worden geput: van de premiers grands crus classés van Château Margaux tot de Pomerols van Châteaux Pétrus.

In de tweede `consolidatiefase' zullen de beheerders per jaar beslissen of er wijn moet worden bijgekocht, of bestaande flessen moeten blijven liggen of al moeten worden verkocht, ,,afhankelijk van markt- en prijsomstandigheden''. Vooruitlopend daarop zijn Van Dedem c.s. optimitisch over de prijsontwikkeling van de wijnen hors catégorie die hij in Grand Cru's wijnmandje wil leggen. Zij beloven een rendement van ,,ten minste'' 15 procent per jaar, gebaseerd op de waardeontwikkeling van topwijnen uit de Bordeauxstreek van de wijnjaren 1950-1998. Van Dedems eerste wijnfonds stelde in 2001 een jaarlijks rendement van 12 procent in het vooruitzicht, ,,en dat is tot nu toe ruimschoots overtroffen''. Van Dedem wil niet zeggen wat de waarde was van zijn wijnkelder in 1996, volgens die Britse wijnhandelaar. ,,Dat zou verkeerde verwachtingen wekken. Ga er maar van uit dat het veel meer was dan de 15 procent waar wij nu mee rekenen.''

Pas vanaf 2010, wanneer de eerste wijnen worden verkocht, verwacht Grand Cru het eerste werkelijke dividend uit te keren. Financieel directeur Baardemans: ,,Dat zal altijd in contanten zijn, maar onze aandeelhouders krijgen de kans dat direct in te ruilen tegen flessen of dozen wijn.'' Het eerste kooprecht betekent niet een korting op de aangeboden flessen, wat immers het rendement zou doen afnemen. Van Dedem: ,,We zullen altijd tegen marktprijs verkopen, gebaseerd op hamerprijs van de laatste wijnveilingen.''

Over het verkoopproces, dat tot 1 september 2018 loopt en vooral via de grote internationale veilinghuizen gaat, maakt Grand Cru zich weinig zorgen. Van Dedem: ,,De vraag naar bijzondere Bordeaux blijft altijd hoog. Ook China komt op als wijnconsumptieland, met een aanwas van 10.000 miljonairs per week. Die willen allemaal dure grand crus drinken.'' Veel groter is het risico bij de inkoop van de wijnen. De Franse tussenhandelaren, de négociants, vervullen een spilfunctie. Wie goed en goedkoop en primeur wil inkopen – in de maanden mei tot en met juni – moet goed in dat netwerk zitten. Met Christophe Sevenster beweert Grand Cru die kwaliteit te bezitten. Hij is afgestudeerd als vinoloog aan de wijnfaculteit van de universiteit van Bordeaux en werkte enkele jaren op verschillende Franse châteaus en in de internationale wijnhandel.

Beleggen in wijn is niet nieuw in Nederland. De grote veilinghuizen Christies en Sotheby's organiseren al tientallen jaren speciale wijnveilingen, waarbij geregeld recordprijzen worden bereikt. Zaken die in waarde stijgen, trekken de aandacht van beleggers. Al in de jaren negentig kwamen diverse wijnfondsen op de markt, waarvan een aantal faliekant mislukte – volgens Van Dedem te wijten aan gebrek aan kennis van en netwerk in de Bordeauxstreek.

Zakenbank Kempen & Co heeft meer succes. In 2001, het eerste jaar waarin op de traditionele aandelenbeurs vooral verlies werd geleden, richtte de bank het Orange Wine Fund op. Dat fonds belegt niet direct in wijn, zoals Grand Cru dat doet, maar investeert in verschillende beursgenoteerde wijnproducenten of bedrijven die aan wijn gelieerd zijn. Zo bevat de portefeuille van zeventien beursfondsen ook een flessenfabrikant uit Spanje en twee winkelbedrijven uit Engeland en Duitsland. Qua rendement verslaat het Wine Fund de AEX-index ruimschoots: cumulatief plus 40 procent tegen min 30 procent. Beursgenoteerde wijnfondsen bestaan ook in Frankrijk (van de bank Société Générale) en in Australië, maar die beleggen behalve in beursgenoteerde wijnbedrijven ook direct in wijnfabrikanten.

Fondsmanager Wouter de Ridder van het Orange Wine Fund heeft over Grand Cru gelezen en vindt het ,,interessant klinken''. Maar hij heeft wel zijn kritische vragen. ,,Ik vind de beheersvergoeding voor de directie erg hoog.'' Die ligt op 2,5 procent van het belegde vermogen per jaar. Daar komt nog een prestatiebeloning bij van 10 procent als het rendement de 15 procent overtreft. En de drie oprichters participeren voor 5 procent in het kapitaal. ,,Dat is stevig, ja'', erkent Van Dedem, ,,maar van de management fee gaat nog veel af, zoals reis- en verblijfkosten en onze kantoorinrichting. De succesfee is daarentegen weer lager dan gebruikelijk.''

Het trio van Wine Management trekt deze weken door het land om banken en beleggers te interesseren voor hun fonds. Op hun presentatie afgelopen week in veilinghuis Christie's vroeg een van de toehoorders wat er gebeurt als Grand Cru failliet gaat. Van Dedem zette een glimlach op en zei: ,,Dan heeft u altijd nog de wijn. Er zal een vrachtwagen bij u komen voorrijden met de vraag: `waar kan ik de kisten neerzetten?'''