Ik vraag, ik antwoord

Vertel eens, Leo, heb ik goed begrepen dat je een tegenstander bent van het studiehuis?

Nee, absoluut niet, dat zou trouwens ook niet kunnen, want het studiehuis bestaat niet.

Als het studiehuis niet bestaat, wat is er dan een paar jaar geleden wel ingevoerd?

Dat was de ruimte voor scholen om het onderwijs anders in te richten dan in de traditionele vorm van zo en zo veel uren per week les verdeeld over die en die vakken.

Hoe heeft dat uitgepakt?

Wat scholen onder de vlag van studiehuis aan veranderingen hebben ingevoerd is veel te divers om daar een generaliserend oordeel over uit te spreken. Wel is inmiddels duidelijk dat die vlag op veel scholen is gebruikt om op het onderwijs te bezuinigen. Ook zien we dat in menig studiehuis leerlingen nauwelijks begeleid en ongecontroleerd ronddolen. Een ander negatief effect: met de komst van het studiehuis zijn veel scholen minder belang gaan hechten aan de deskundigheid van leraren op het gebied van het vak waarin zij lesgeven.

Gaat het dan nergens goed?

Gelukkig wel. Er zijn ook scholen die het studiehuis hebben aangegrepen om het onderwijs aantrekkelijker en beter te maken. Uit reacties van leraren heb ik begrepen dat dit hier en daar met succes is gedaan.

Betekent dit dan niet dat de verschillen tussen scholen groter zijn geworden?

Inderdaad. Dit blijkt uit de reacties van het tertiair onderwijs op het evaluatierapport dat in oktober naar de Tweede Kamer is gestuurd. Uit dat rapport blijkt dat alles bij elkaar genomen de kwaliteit van het onderwijs met de komst van het studiehuis erop achteruit is gegaan.

Was dit niet te voorzien geweest?

Ja zeker, en het werd ook voorzien. Toen Ritzen en Wallage met hun plan kwamen, heeft de Onderwijsraad daar harde kritiek op laten horen. De raad wees erop dat `de wetenschappelijke basis van het studiehuis oud en mager is' en dat verzuimd werd om aan te geven hoe scholen hun leerlingen zelfstandig konden laten leren. Van de nascholing voor leraren viel volgens de raad weinig te verwachten omdat de nascholers daar zelf evenmin vertrouwd mee waren.

Had de wetenschap zich dan niet moeten laten horen?

De politiek vond het een mooi plan en de wetenschap die onderwijskunde heet heeft zich altijd vooral laten leiden door ideologie en politieke volgzaamheid. Zo ook de hoogleraar onderwijskunde Meijnen eerder in deze krant: ``Het studiehuis was gebaseerd op te weinig onderzoek. We geloofden er met zijn allen in.'' Kijk, ze geloofden erin, daar heb je nou de wetenschap voor.

Hoe had het dan wel gemoeten?

Met de invoering van het studiehuis werden verplichte vakkenpakketten (profielen) ingevoerd en werd het aantal vakken drastisch uitgebreid, en er moest dus anders worden gewerkt. Drie veranderingen in één keer. Dat moest problemen geven. Verwarrend nu is dat die drie veranderingen tezamen worden gerangschikt onder de noemer studiehuis, terwijl die in feite alleen de wijze van werken betreft.

Het idee was goed?

Ja, althans voor zover het leraren meer vrijheid gaf het onderwijs naar eigen inzicht in te richten. Maar veel schoolbesturen hebben het aangegrepen om geld aan het onderwijs te onttrekken. Tot die tijd hadden ze zich nooit bemoeid met de inrichting van het onderwijs. Het studiehuis heeft er dus in veel gevallen toe geleid dat op onderwijs is bezuinigd en dat de leraren het onderwijs is afgenomen. Geen wonder dan ook dat nu iedereen roept dat het onderwijs weer terug moet naar de leraren.

En nu gaat minister van der Hoeven dus het studiehuis verbouwen?

Nee, haar voorstellen betreffen niet het studiehuis maar de inhoud van het onderwijs.

lgm.prick@worldonline.nl