Exhibitionist met het werk van anderen

Hij interesseert zich pas sinds 1999 voor kunst, maar is nu al een belangrijk schenker van werk aan diverse musea. ,,Bill Viola opende mijn ogen.''

Zijn eerste bezoek aan een museum staat Han Nefkens nog levendig voor de geest: als Rotterdams schooljongenetje van elf jaar ging hij met een klasgenoot naar Boijmans Van Beuningen, at er een stuk appeltaart en raakte onder de indruk van de schilderijen van Kees van Dongen. Nog steeds komt hij er regelmatig – maar nu als mecenas. Vorige week heeft hij een daar geëxposeerde installatie van drie werken van de IJslandse kunstenaar Olafur Eliasson, die nu tot 8 januari in Boijmans staat, aan het museum geschonken. Sinds de zomer steunt hij het museum structureel met 200.000 euro per jaar voor de komende vijf tot zeven jaar, en het museum heeft werk van zes kunstenaars uit zijn collectie als `promised gifts' in langdurig bruikleen.

Voor het eerst wil de 51-jarige Nefkens, die nu in Groot-Brittannië woont, zich bekendmaken als weldoener voor de hedendaagse kunst. Hij is zelf schrijver en journalist. Op 1 december verschijnt een bundel columns over aids, begin dit jaar schreef hij op de achterpagina van deze krant over de tsunami in Sri Lanka.

,,In 1999 ben ik me voor hedendaagse kunst gaan interesseren'', vertelt hij in het café van Boijmans. ,,Dat gebeurde met een klap, toen ik een werk van videokunstenaar Bill Viola zag: twee films van een man die door water en vuur wordt bedolven. Het was alsof mijn ogen open gingen, en ze zijn niet meer gesloten.'' Het geld is familiekapitaal, zegt hij, van zijn nu 87-jarige vader die als architect en aannemer tijdens de wederopbouw van Rotterdam goede zaken heeft gedaan. ,,Mijn vader verzamelt zelf pre-Colombiaanse objecten en Vlaamse kunst uit de veertiende en vijftiende eeuw.''

Nefkens heeft in die relatief korte tijd sinds 1999 een collectie van 325 werken opgebouwd. Die staan nagenoeg allemaal in musea, die ze als `beloofde schenking' in langdurig bruikleen krijgen op voorwaarde dat ze eens in de vijf jaar te zien zijn. De aanschaf van de werken gebeurt veelal in overleg met die musea. Behalve het Boijmans is ook werk uit zijn bezit te vinden in het Centraal Museum in Utrecht, de De Pont Stichting in Tilburg, Huis Marseille in Amsterdam, Folkwang in het Duitse Essen, Reina Sofia in Madrid en het museum voor Hedendaagse Kunst in Reykjavik, IJsland. ,,Ik wil dat het werk te zien is'', zegt hij. ,,Noem het maar exhibitionisme met het werk van anderen.'' Uit zijn collectie is een reizende tentoonstelling samengesteld die in Duitsland te zien is geweest en hierna naar Spanje, Thailand, België en Nederland (het Centraal Museum) reist.

Nefkens leerde Sjarel Ex kennen, destijds directeur van het Centraal Museum, toen hij een jaar lang als kersvers geïnteresseerde de wereld van de hedendaagse kunst ging verkennen. ,,Kort daarna gingen we samen naar de kunstbeurs van Basel'', zegt Ex. ,,Han had ons een bedrag van 600.000 gulden toegezegd voor een periode van vijf jaar. In Basel hebben we alles in één keer besteed. Hadden we wel werken van Bill Viola, Tony Orsler en Pipilotti Riist.''

Het H&F Mecenaat heeft nu twee soorten samenwerking met het Boijmans voor een periode van voorlopig vijf tot zeven jaar: de Collectie (125.000 euro per jaar) en de Projects (75.000). Nefkens: ,,Voor de H&F Collectie hebben we samen vier kunstenaars gekozen – Andro Wekua, Salla Tykka, David Claerbout en Sylvie Zijlmans – die al een serieuze carrière aan het opbouwen zijn en die baat zullen hebben bij een verbintenis met een groot museum. We steunen hen met geld voor productie, een reis of met het aankopen van werk. In feite zeggen we tegen de kunstenaar: zeg maar wat je nodig hebt.'' Boijmans heeft in dit kader werk van Tykka en Claerbout aangekocht.

De Projects zijn kortere verbanden waarbij jongere kunstenaars om incidentele basis steun krijgen voor het maken van werk – vaak tijdelijke installaties die voor specifieke ruimtes zijn gemaakt – dat zich moeilijk laat verzamelen. Momenteel is werk van Lucy Orta te zien dat met steun van H&F Projects tot stand is gekomen; ook Steiner & Lenzlinger, Olaf Nicolai en Pipilotti Riist krijgen geld.

Nefkens gaat ook projecten doen samen met het Centraal Museum en gaat fotografiemuseum Huis Marseille ook helpen met het ,,verdiepen'' van de collectie. Het werk van Rinko Kawauchi, dat er nu op een expositie hangt, komt uit Nefkens' bezit.