Vestdijk 3

Elsbeth Etty noemt in haar recensie van Vestdijk. Een biografie van Wim Hazeu, `een opzienbarende ,,Brief aan een geliefde'' die Vestdijk schreef voor het tijdschrift Forum, maar die nooit is gepubliceerd.' Vervolgens komt ze met twee veronderstellingen: `Visser mocht hem niet publiceren van de weduwe, Hazeu [...] wilde het kennelijk niet.' Etty's kritiek is onterecht: Visser noemt de brief op p. 181 van zijn biografie en verwijst naar de postuum verschenen verhalenbundel De grenslijnen uitgewist (Amsterdam 1984), in het bijzonder naar het verhaal `De laatste brief', waarover T. van Deel in zijn commentaar bij die uitgave opmerkt: `,,De laatste brief'' heet in een eerdere versie ,,Brief Forum'' en is klaarblijkelijk bestemd geweest voor het tijdschrift.' Van niet mogen en niet willen is dus geen sprake. De brief aan Joukje Appeldoorn die Etty `nu eindelijk wel eens had willen lezen' is ruim twintig jaar geleden al gepubliceerd. In Brieven rond de Vestdijk-biografie heeft Hans Visser bovendien nog een brief (uit 1984) van Joukje Schutte-Appeldoorn opgenomen, waarin zij reageert op `De laatste brief' die Vestdijk haar in 1933 schreef en die ze 51 jaar na dato voor het eerst onder ogen kreeg.

Naschrift

Elsbeth Etty:

Inderdaad heb ik de biografieën van Hans Visser en Wim Hazeu met elkaar vergeleken, zoals een gewetensvolle recensent dat hoort te doen. Voor Hazeus werkkracht en onderzoekskwaliteiten, onder meer tot uiting komend in zijn biografieën van Achterberg en Slauerhoff, heb ik grote bewondering. Aan het leven van Vestdijk viel echter niet zo veel meer te onderzoeken, omdat onder anderen Nol Gregoor en Hans Visser al zo'n eind waren gekomen. Hazeu had ruimhartiger met de resultaten van zijn voorgangers kunnen omgaan. Het heeft mij verbaasd dat in deze dissertatie een verantwoording ontbreekt.

Er is geen sprake van dat ik meer geloof hecht aan Vestdijk-biograaf Hans Visser dan aan diens opvolger Wim Hazeu. Ik vind alleen dat een biograaf zich hoort te verstaan met zijn voorgangers en zijn bronnengebruik moet verantwoorden. Hazeu vermeldt door Visser opgediepte feiten wanneer hem dat uitkomt. Als Hans Vissers beschrijving van het huwelijk tussen Simon en Mieke Vestdijk op verzinsels berust, waarom weerspreekt Hazeu deze dan niet, desnoods in een noot?

En over roddels gesproken: ik vind het onverantwoord dat Hazeu Vestdijk-kenner Nol Gregoor bestempelt als een `stalker' voor wie Vestdijk in de jaren vijftig `capituleerde' in ruil voor `diverse diensten'. Waar is deze informatie op gebaseerd? Hetzelfde geldt voor de manier waarop Hazeu, zonder daarvoor een bron te noemen, Vestdijk typeert als iemand die lichamelijk geweld gebruikte tegen zijn partner Ans Koster.

Wat de Forum-brief betreft: de informatie dat Mieke Vestdijk de kladversie van dit epistel niet wilde afgeven aan Visser en diens aanvankelijke mede-biograaf Anne Wadman is afkomstig van Mieke Vestdijk zelf (NRC Handelsblad 31 maart 1984). In een interview met Frits Abrahams in Vrij Nederland (7 april 1984) verklaarde Wadman dat Mieke Vestdijk de bewuste brief zelfs niet aan de biografen wilde tonen. Hans Visser kreeg er uiteindelijk inzage in via uitgever Geert Lubberhuizen. Visser noemt de brief in zijn biografie op pagina 170 en pagina 181 en verwijst in een noot naar de toen inmiddels uitgegeven bundel De grenslijnen uitgewist waarin een versie van de brief is opgenomen. In Hazeus biografie komt de brief helemaal niet ter sprake. Jammer. Ik had gehoopt dat hij de kladversie waarover Visser en Wadman spraken, en waarover blijkens verscheidene krantenberichten zoveel geharrewar is geweest, boven water had gehaald.