Moderne relieken

Hij genereert zich een beetje, vertelt de chirurg. Die decemberavond in 1980 liep hij de operatiekamer in zonder goed te weten wat hij zou aantreffen. John Lennon lag daar, zo was hem verteld, maar dat kon hij zich niet voorstellen. Maar het was Lennon, getroffen door vijf kogels. En toen de chirurg hem daar zo zag liggen, in zijn spijkerbroek, pilotenjas en cowboylaarzen, dacht hij: ,,Het is net Jezus Christus.''

Deze passage, door de chirurg zelf verteld, is de crux van de tentoonstelling Frank Veteran, 1980 van de Amerikaanse kunstenaar Keith Edmier, te zien bij Galerie Paul Andriesse. En die associatie met Jezus is niet de enige – sterker nog, Edmiers tentoonstelling staat bol van dit soort dwarsverbanden. In zijn werk verbindt Edmier alles met alles. Daarbij gaat hij uit van zijn eigen verleden én `laadt' hij zijn beelden door het gebruik van een uitgekiende combinatie van plastic, was en belichting. Het geeft zijn beelden iets van moderne relieken.

Op het eerste gezicht werkt dat nogal verwarrend, maar Edmiers werk is dan ook niet voor snelle passanten gemaakt. Je moet de verhalen achter de beelden willen horen en verbinden. Edmier is een ouderwetse oeuvrebouwer.

Dat blijkt ook bij het centrale werk op Frank Veteran, 1980: een grote cassetterecorder. Uit de recorder klinkt het verhaal van de chirurg. Die praat niet alleen over Lennon en Jezus, maar ook over het moment dat hij twaalf was en hoorde dat Kennedy was vermoord. Daarmee begint het leggen van verbanden: twaalf is bijna even oud als Edmier was bij de moord op Lennon. En dus zou het roze plastic van de recorder kunnen verwijzen naar het roze pakje dat Jackie Kennedy droeg bij de moord op haar echtgenoot. Niet voor niets maakte Edmier al eens een beeld van zijn moeder in eenzelfde pakje; in dat beeld drijft hij zichtbaar rond in haar buik. En de twee theatraal uitgelichte bloemen blijken Double Fantasy te heten, naar Lennons laatste plaat.

Edmier biedt dus genoeg aanknopingspunten voor ellenlange associatieketens. Dat is ook meteen het zwakke punt: er is zoveel bij te fantaseren dat de betekenis vrijblijvend dreigt te worden. Daar staat tegenover dat deze beelden er nadrukkelijk om vragen te worden `geladen' door geschiedenis. Door al die betekenissen en zijn gevoel voor subtiel theater lijkt Edmiers oeuvre uit te groeien tot een intrigerend bouwwerk, waarvan deze beelden dan weer onmisbare schakels zullen vormen. Mij wist hij te overtuigen door de chirurg die vertelt dat hij op die bewuste avond Lennons bloed op zijn schoenen kreeg. Toen de schoenen `op' waren, gooide hij ze weg – schoenen met het bloed van John Lennon. Edmier heeft er plastic kopieën van gemaakt. Die schoenen voelen als `echte' relieken, enerzijds geladen, anderzijds als vage substituten van het origineel. Maar dat dat origineel je is gaan fascineren, is een prestatie.

Keith Edmier: Frank Veteran, 1980. T/m 10 december bij Galerie Paul Andriesse, Prinsengracht 116, Amsterdam.