IJsmeester heeft meer warmte nodig

De ijsmeesters van Calgary (Canada) en Salt Lake City (VS) voeren een persoonlijke strijd om de meeste wereldrecords in het schaatsen. De Amerikanen zagen hun voorsprong tot 6-4 slinken. ,,Dat gaan wij rechtzetten.''

Mark Messer en Marc Norman pesten elkaar per computer, als de ene ijsmeester een wereldrecord van de andere heeft afgepakt. Vorige week reden twee schaatsers (Chad Hedrick en Cindy Klassen) een mondiale toptijd in Calgary. Prompt stuurde de Canadese stadiondirecteur een plagerige email naar zijn Amerikaanse collega. Ontvanger Norman beloofde verzender Messer een snelle reactie. ,,A fun little rivalry'', verwoordt de ijsmeester van Salt Lake City de onderlinge verstandhouding.

Norman houdt kantoor met uitzicht op de ijsbaan. Zijn computerscherm toont een plattegrond van de Utah Olympic Oval waarop variabele metingen staan afgedrukt. Hij wijst op de actuele en bijna ideale ijsdikte (1.8 centimeter), ijstemperatuur (min 8 graden), binnentemperatuur (18.5 graden) én buitentemperatuur (14 graden). De eerste drie omstandigheden kan hij zelf regelen, de laatste is hem deze week gunstig gezind. Het kwik schommelt dit jaargetijde vaak rond het vriespunt.

,,Hoe warmer, hoe beter'', weet Norman. ,,In juli en augustus worden relatief veel records gereden door ongetrainde rijders. Wat mij betreft maken we van schaatsen een zomersport. Maar ik ben waarschijnlijk de enige liefhebber die er zo over denkt. Nee, zonder gekheid, schaatsen is een wintersport en moet vooral zo blijven. Ik pas de omstandigheden gewoon zo goed mogelijk aan.''

Bij de eerste wereldbekerwedstrijden in Calgary sneuvelden de wereldrecords op de 5.000 meter bij de mannen en op 3.000 meter bij de vrouwen. Daardoor is de voorsprong van Salt Lake City tot 6-4 geslonken. Het wereldrecord op de incourante en niet meegerekende 3.000 meter bij de mannen is overigens ook in Canadese handen. De Amerikaanse ijsmeester Norman heeft met gemengde gevoelens naar de uitslagen op zijn computerscherm gekeken. De wedstrijden in Calgary werden in de VS niet op de televisie uitgezonden.

,,Ik was er een beetje ontdaan van, stond weer met beide benen op de grond'', erkent Norman een kleine week later. ,,Sinds de opening in 2001 heb ik nog nooit zo weinig records gehad. Daarom ben ik nu extra nerveus. Maar ik ben ervan overtuigd dat wij de zaak kunnen rechtzetten. Alleen de 500 meters zullen misschien tegenvallen. Die records staan scherp en zijn gereden door voormalige toppers (de gestopte Canadese Catriona LeMay en de teruggevallen Japanner Hiroyasu Shimizu, red.) Ik reken op twee of drie wereldrecords.''

De ijsmeester annex stadiondirecteur heeft als voordeel dat in Salt Lake City, in tegenstelling tot in Calgary, ook sprinters en sprinsters aan de start verschijnen. Meer profijt heeft hij van de ligging. Het hoogteverschil tussen Calgary (1050 meter) en Salt Lake City (1425 meter) heeft de afgelopen vier jaar in Amerikaans voordeel uitgepakt. Sinds de opening van de Utah Olympic Oval hebben de Canadezen wat betreft wereldrecords het nakijken. Hoe ijler de lucht, hoe harder de schaatsers rijden.

,,Onze ligging is een voordeel, maar wordt vaak overdreven'', stelt Norman. ,,Er zijn veel meer aspecten die een rol spelen. Wat denk je van een laag dak, een schone hal, een goede luchtcirculatie, een perfecte ijspreparatie en niet te vergeten een algemeen rookverbod. Vind je het gek dat mijn collega in Heerenveen al zijn records kwijt is? Zolang ze daar worsten braden en sigaretten opsteken, wordt het nooit wat met die wereldrecords. Een baan onder de zeespiegel zou veel sneller kunnen zijn.''

Het leek verrassend dat Hedrick en Klassen juist in Calgary tot grote hoogte stegen. Sterker nog: op de 5.000 meter reden vorige week vijf mannen onder de oude toptijd die Jochem Uytdehaage in 2002 in Salt Lake City olympisch goud had opgeleverd.

Een nieuw ventilatiesysteem zou in Calgary voor wondertijden hebben gezorgd, klonk het in de Canadese wandelgangen. De luchtfilters waren notabene in de rijrichting geplaatst. Competitievervalsing? ,,Onzin'', zegt Norman. ,,Dacht je nu echt dat mijn collega de boel zo belazert. We willen allebei een faire competitie. Die filters waren tijdens de races uitgezet.''

IJsmeester Messer in Calgary sprak voor aanvang van zijn toernooi over ,,een psychologisch effect'' van de nieuwe luchtfilters. De schaatsers zouden harder gaan rijden, omdat ze dachten harder te kunnen rijden. In werkelijkheid had de wereldtop al een paar jaar geen lange afstand in competitieverband gereden in Calgary én in Salt Lake City.

Bovendien zijn de meeste rijders en rijdsters extra gefocust in een olympisch jaar. Norman is het met deze stellingen eens. ,,Veel schaatsers moeten zich zien te kwalificeren voor de Spelen en ze delen graag een morele tik aan de concurrentie uit. Daarom verwacht ik hier nog meer wereldrecords dan in Calgary. Wij hebben nu eenmaal de snelste baan, kijk de statistieken van de tijden er maar op na.''

Vraag blijft waarom, afgezien van het hoogteverschil. De veronderstelde winnaar: ,,Wij hebben hier een lagere hal, dus minder afstand van het dak tot het ijs. In Calgary zijn ze daarom minder goed in staat de warmte van boven ook beneden te creëren. En dat kost tijd.''

In zijn slotbetoog klaagt Norman over het compromis dat hij met de schaatsers moet sluiten. ,,Ik zou graag een temperatuur van 21.5 graden in de hal wensen. Nu is het 18.5. De rijders hebben eerder geklaagd dat het niet te warm moet zijn. Dus heb ik nu meer condensatie dan mij lief is. Ik heb hen tevergeefs proberen te overtuigen dat die drie graden verschil niets voorstellen. Allemaal verbeelding.''