Het beeld

Als presentator van het nieuwe vooravondprogramma De wereld draait door (VARA) heeft Francisco van Jole nog steeds niet de vereiste toon te pakken, maar als columnist in De leugen regeert (VARA) lijkt hij ook dit seizoen weer de scherpste mediacriticus op de Nederlandse televisie te worden. In de eerste aflevering van het programma, dat helaas altijd maar een kort seizoen mag duren, stelde Van Jole naar aanleiding van het bezoek van een ekster aan minister Verdonks raam: ,,Hoe veel terreurdaden hebben we nu in Nederland meegemaakt de afgelopen vijf jaar? Als we de moord op Theo van Gogh meerekenen – en daar is niet iedereen het over eens – dan was het er welgeteld één. Dat goede nieuws hoor je niet van media en politici.''

Voor het overige bestaat De leugen regeert iets te veel uit trivia uit de marge van de journalistieke ethiek. Wel ben ik zeer benieuwd wat de steeds van samenstelling wisselende `mediaraad' van het programma zou vinden van het optreden van ex-ondernemer Erik de Vlieger in Bureau Misdaad (RTL5). In navolging van zijn grote voorbeeld Peter R. de Vries gaat misdaadverslaggever John van den Heuvel regelmatig criminele kwesties oplossen door gebruik te maken van een verborgen camera. In principe bestaat overeenstemming onder televisiemakers dat het niet netjes is om iemand in de val te lokken en hem stiekem uitspraken te ontlokken die hij bewust voor een camera poserend nooit zou hebben gedaan, tenzij die uitspraken een groter maatschappelijk belang dienen dan de privacy van betrokkene. De afweging van die twee belangen valt moeilijk te objectiveren.

Voormalige medialieveling De Vlieger, multimiljonair in spijkerbroek, trok zich na een aanvaring met justitie begin dit jaar terug uit de zakenwereld. Hij werd verdacht van afpersing, maar hardnekkige geruchten wilden dat hij zelf ook werd afgeperst door criminele relaties, hetgeen hij steeds met klem ontkende. Gisteren liet Bureau Misdaad met twee verborgen camera's zien hoe De Vlieger, onder het genot van een cappuccino in grand café Luxembourg, aan zijn voormalige relatie Dennis P. vertelde dat hij `veel meer' dan vier miljoen gulden had betaald aan zijn persoonlijk beveiliger Itzhak M. Die zou zich weer verbonden hebben met echt grote jongens (,,ik noem geen namen''), maar van een groter kaliber dan de vermoorde Willem Endstra. Ook spuit De Vlieger zijn gal tegen de officier van justitie, op wiens huis hij beslag wil laten leggen. Zijn haat tegen het OM is groter dan die tegen zijn afperser, die hij zelfs in bescherming neemt. P., die een aanklacht tegen Itzhak M. indiende, krijgt te horen dat dat niet in zijn belang is en dat hij beter een deal kan sluiten: ,,Laat ik het zo stellen: voor wie ben je banger, voor justitie of voor Itzhak?''

De soms op zijn nagels bijtende De Vlieger maakt een geterroriseerde indruk. De man voor wie gebrek aan angst een handelsmerk leek, zegt nu tot drie keer toe: ,,Ik had geen schijn van kans.''

Ik denk dat het maatschappelijke belang van deze verborgen camera's eenvoudig valt aan te tonen. Van den Heuvel laat na twee enigszins ongefocuste en rommelige uitzendingen zien dat hij niet bang is en zet zijn nieuwe programma op de kaart met een spectaculaire ontmaskering.