Grote schade dichtslibben luchtruim

Het Europese luchtruim slibt dicht en dit zal leiden tot een miljardenschade als er niet wordt ingegrepen. Dat zegt Eurocontrol, de organisatie die de veiligheid in het luchtruim moet garanderen.

Eurocontrol lanceerde gisteren daarom samen met de Europese Commissie een nieuw programma voor luchtverkeersleiding (Air Traffic Control, ATC) onder de naam Sesar. ,,De situatie is buitengewoon ernstig'', aldus G. Paulson, directeur Air Traffic Management bij Eurocontrol. ,,Als we niets doen wordt de groei bedreigd en derven bedrijven miljarden aan inkomsten.'' Het luchtverkeer in Europa blijft sterk toenemen, met circa 4 procent per jaar. Ook de hoge olieprijzen hebben niet geleid tot een afname. Bij gelijkblijvende groei zal het verkeer in vijftien jaar tijd verdubbelen, zegt Paulson.

Het Europese luchtruim bestaat nog grotendeels uit nationale kavels van ATC die verschillende technieken en regels hanteren. Veel systemen zijn sterk verouderd en kunnen de groei van het verkeer niet aan. Dit leidt tot onveilige situaties en inkomstenverlies.

Eurocontrol, waarvan 35 Europese landen lid zijn, streeft al jaren naar de single European sky; Sesar moet hiertoe de eerste stap zijn. Het is een programma dat in fases wordt ingevoerd en waarbij bedrijven uit alle sectoren van de burgerluchtvaart betrokken zijn. Tot het consortium behoren onder meer Air France-KLM, Lufthansa, Schiphol, de Nederlandse luchtverkeersleiding (LVNL) en vliegtuigbouwers Boeing en Airbus. Opvallende afwezige is British Airways, dat uit kostenoverwegingen afhaakte.

Doel van Sesar is synergie en daardoor kostenbesparing. Luchtvaartmaatschappijen kunnen rekenen op een halvering van hun kosten bij doorvoering van Sesar, zo liet Eurocontrol gisteren weten. De Europese luchtvervoerders zijn nu jaarlijks 7,5 miljard euro kwijt aan ATC-kosten. Voor elk toestel, of het landt of over een staat heenvliegt, moet apart en per gevlogen sector worden betaald. ,,We betalen veel te veel'', zegt een KLM-woordvoerder. KLM juicht een eenwording van het luchtruim toe, maar hikt aan tegen de monopoliepositie van luchtverkeersleidingen. Schiphol zegt in een reactie ,,enthousiast'' te zijn over een Europees plan van aanpak.

De drang van maatschappijen om zelf meer controle op het verkeer te krijgen vloeit mede voort uit fouten van luchtverkeersleiders. In 2001 had een zwaar ongeluk plaats op de Milanese luchthaven Linate (122 doden) door fouten van de luchtverkeersleiding. Een jaar later botsten boven het Duitse Überlingen twee vliegtuigen op elkaar (71 doden), ook door ATC-fouten. Naar aanleiding van het laatste ongeluk gaan piloten nu in noodsituaties niet meer af op ATC, maar op hun boordcomputers.