Dakloze komt niet naar zorgbus

De voormalige bibliotheekbus ziet er gelikt uit, met een `coffeecorner', felgekleurde zitjes en een pc met plat beeldscherm. Op het gasfornuis pruttelt een pan warme erwtensoep, om hongerige magen van dak- en thuislozen te kunnen vullen. De `Attention-on-Tour-bus' van de Landelijke Vereniging van Thuislozen (LVT) is het Marktplein in Hengelo opgereden om duidelijk te maken dat daklozen, net als iedere Nederlander, per 1 januari een nieuwe zorgverzekering moeten afsluiten. Maar het zijn vooral politici, ambtenaren en vertegenwoordigers van zorginstellingen die zich de soep goed laten smaken.

In Hengelo stappen Johnny Lubbers en Marc Schildkamp na een half uur de bus in, gevulde weekendtas om de nek. ,,Hij is alcoholist en zelf lust ik ook wel een sapje'', zegt Johnny ter introductie. Erwtensoep vinden ze een goed alternatief. In het `hoofdmenu'– informatie over het nieuwe zorgstelsel – zijn ze niet geïnteresseerd, bekennen ze eerlijk.

,,Een dakloze denkt maar aan één ding, hoe kan ik vandaag overleven'', weet voorzitter Jetty Alberts van de LVT. Zij schat het aantal dak- en thuislozen in Nederland op 45.000. Voor ongeveer 15.000 van hen, zoals Johnny Lubbers, zal het na 1 januari wel loslopen. Zij hebben een postadres en een uitkering en zijn verzekerd via het ziekenfonds. In het nieuwe stelstel sluiten veel gemeenten, zoals in Twente, voor uitkeringsgerechtigden een collectieve verzekering af. Om betalingsproblemen te voorkomen wordt de premie automatisch ingehouden op de uitkering. Wel moet er op eigen initiatief bij de belastingdienst een zorgtoeslag aangevraagd worden. In de promotiebus reist een ambtenaar van de belastingdienst mee, om dit direct te regelen. ,,Maar als iemand geen adres en inkomen heeft, kan ik niets voor ze betekenen'', zegt hij. De groep van naar schatting 30.000 dak- en thuislozen die nergens geregistreerd staat, krijgt na 1 januari mogelijk wel problemen. Als zij op enig moment medische zorg nodig hebben en een zorgverzekering willen afsluiten, kunnen ze geconfronteerd worden met een boete.

Dat de promotiebus letterlijk en figuurlijk aan veel daklozen voorbijgaat, vindt voorzitter Alberts van de LVT geen ramp. Er zijn ook hulpverlenende instanties en bijvoorbeeld stadswachten die informatie kunnen doorgeven. Het ministerie van VWS evalueert aan het einde van het jaar of er extra maatregelen genomen moeten worden.