Compromis tussen milieu en industrie (Gerectificeerd)

De chemische industrie en de milieulobby hebben ieder een beetje hun zin gekregen in de nieuwe Europese regels voor chemische stoffen.

Het werd ,,de meest langdurige en ingewikkelde stemming in de geschiedenis van het Europees Parlement'', had vice-voorzitter Vidal Quadras Rosa gistermorgen bij aanvang van de vergadering gezegd. De leden zouden misschien last van vermoeidheid krijgen, maar toch verzocht hij hen dringend bij elke stemming de handen goed de lucht in te steken. Het Europees Parlement vergaderde niet, maar sportte. Handen omhoog, handen omlaag, honderden malen achtereen. Veel sneller dan verwacht, tweeënhalf uur later, was er het resultaat: Reach, wat staat voor Registratie, evaluatie en autorisatie van chemische stoffen. Die komen in de meest uiteenlopende producten voor, van textiel tot speelgoed en mobieltjes.

De stemming was eigenlijk een stap op weg naar Reach, maar wel een belangrijke. De Europese procedures vergen dat nu eerst ministers uit de 25 lidstaten zich over de door het Parlement aangenomen tekst buigen. De door hen ongetwijfeld ook weer aangepaste regeling komt dan nog terug bij de Europese volksvertegenwoordigers.

Maar dat het deze week in Straatsburg de afronding betrof van een belangrijke fase, bewees de gigantische hoeveelheid lobbyisten. In de wijde omtrek van Straatsburg was geen hotelkamer meer te krijgen. Iedereen was er: van de belangenorganisaties van de chemische industrie tot en met de vele milieu-organisaties. Hun doel: de wettekst. Hun strijdmiddelen: talloze suggesties voor wijzigingsvoorstellen om de wet aan te passen. Met de bekende scheidslijn waarbij de industrie om minder stringente regels vroeg en de milieu- en consumentenorganisaties juist voorstelden de wet aan te scherpen. Lawmakers worden parlementariërs in de Angelsaksische wereld vaak genoemd. Dat waren de europarlementariers nu in optima forma. Het straalde duidelijk op hen af. Eindelijk zag men deze zo vaak verguisde politieke beroepsgroep staan.

Wie heeft gewonnen? Uiteindelijk keurde een ruime meerderheid van christen-democraten, socialisten, liberalen en groenen met 407 tegen 155 stemmen en 41 onthoudingen het voorstel van de Europese Commissie goed. Het bonte pallet van voorstanders illustreert dat de Reach-wetgeving een typisch compromisproduct is geworden. Het aanvankelijke voorstel waarover het Parlement zich uitsprak is op diverse punten gewijzigd. Sommige aanpassingen komen tegemoet aan de wensen van de industrie, maar er kwamen ook aanscherpingen in de richting van de milieu- en consumentenlobby.

De reacties onderstrepen dat de strijd om Reach nog onbeslist is. De organisatie van de Europese chemische industrie (Cefic) sprak van een ,,belangrijke stap'' naar werkbare regels, maar onderstreepte dat ,,verdere stappen'' ter verbetering nog nodig zijn. Anders zou de concurrentiekracht van de Europese chemische industrie met z'n 1,3 miljoen banen in gevaar komen. Greenpeace zag als lichtpuntje dat bepaalde schadelijke chemicaliën straks uit producten kunnen worden geweerd.

Volgens de Europese consumentenorganisatie Beuc is Reach ,,inhoudsloos'' gemaakt door afzwakking van testeisen voor registratie van chemische stoffen die in hoeveelheden van minder dan 100 ton worden geproduceerd of geïmporteerd. ,,Sommige van deze chemicaliën vormen een onacceptabel risico voor onszelf en onze kinderen'', aldus directeur Jim Murray.

Maar de meeste groenen in het europarlement stemden voor, omdat volgens hen ,,een zwak Reach beter is dan helemaal geen Reach''. De Duitse eurocommissaris Verheugen (Bedrijven) omarmde al in een vroegtijdig stadium amendementen om Reach af te zwakken. Bij de milieubeweging leidde dat tot cynische opmerkingen dat hij de Duitse industrie achterna loopt.

De chemische industrie is vooral tevreden over het terugschroeven van de testeisen voor registratie van substanties onder de 100 ton, waardoor de kosten voor het midden- en kleinbedrijf worden gedrukt. Die amendering kwam tot stand op initiatief van vooral Duitse christen-democraten en socialisten, die samen opkomen voor de chemische sector in eigen land. Sommige socialisten, onder wie de Nederlandse PvdA'ers, zitten meer op de 'groene' lijn. Zo zag PvdA'er Dorette Corbey haar amendement aanvaard dat de chemische industrie verplicht ervoor te zorgen dat mensen niet aan gevaarlijke stoffen worden blootgesteld. Corbey noemt Reach een ,,prachtig bouwwerk, maar nog wat leeg''.

Het europarlement stemde tot ongenoegen van de chemiesector in met de eis van een meerderheid van socialisten, liberalen en groenen tot verplichte substitutie van gevaarlijke stoffen of technieken, als geschikte alternatieven voorhanden zijn. Dat zal volgens belangenorganisatie Cefic de chemiesector op hoge kosten jagen. Het europarlement stemde tegen de zin van Cefic ook in met de eis dat de autorisatie van gevaarlijke stoffen waarvoor een alternatief ontbreekt voor slechts vijf jaar wordt verstrekt. Volgens Cefic leidt dit tot extra kosten, omdat het bij afnemers, zoals de auto-industrie, de productie hindert. Maar volgens voorstanders zal een tijdslimiet voor de autorisatie het zoeken naar alternatieven bevorderen.

Ria Oomen-Ruijten (CDA), woordvoerster van de Europese christen-democraten, is de afgelopen maanden dermate in het onderwerp verstrengeld geraakt dat Nederlandse collega's haar al aanduidden als `Ria Chemicalie'. Oomen-Ruijten verweet de liberalen zich onvoldoende te hebben verzet tegen wijzigingen die Reach ,,bureaucratisch en onwerkbaar'' zouden hebben gemaakt. Haar hoop is gevestigd op de EU-ministers die mogelijk amenderingen zullen terugdraaien. Waarna de strijd in het europarlement opnieuw gevoerd kan worden.

Rectificatie

In het artikel Compromis tussen milieu en industrie (18 november, pagina 11) staat dat een ruime meerderheid in het Europees Parlement van christen-democraten, socialisten, liberalen en groenen het Reach-voorstel met nieuwe regels voor de chemische industrie steunde. Van de fractie van de groenen stemden vier leden voor, de rest, onder wie alle Nederlanders, stemde tegen.