Zoutvaatje zonder grenzen

Ook de kunstmarkt globaliseert. ,,Wat voor de markt voor topkunst altijd al gold, gaat ook steeds meer op voor de handel in kunst uit de subtop. Door de toenemende mobiliteit van belangstellenden en de opkomst van internet zien we de héle kunstmarkt steeds internationaler worden'', zegt Patrick van Maris van Dijk, directeur van veilinghuis Sotheby's in Amsterdam.

Van Maris van Dijk – in de wandeling meestal kortweg Van Maris – was dinsdag even op het hoofdkantoor aan De Boelelaan, waar 's middags `oude meesters' werden geveild. Daags ervoor zat hij in Parijs voor overleg met zijn Franse collega's. Gisteren moest hij door naar New York voor een lezing over hét jongste succesnummer van Sotheby's, de tiendaagse veiling vorige maand van de volledige inboedel (twintigduizend objecten) van het 19de eeuwse Schloss Marienburg bij Hannover, eigendom van prins Ernst-August von Hannover, tevens eega van prinses Caroline van Monaco.

Van Maris beschouwt zich als representant van ,,een nieuwe generatie binnen Sotheby's die niet meer nationaal, maar Europees en internationaal denkt''. De leiding van het van origine Britse veilinghuis heeft hem onlangs opgedragen de europeanisering van Sotheby's onder de loep te nemen.

De veranderingen in de kunstmarkt nopen tot een andere manier van werken, zegt Van Maris. Sotheby's heeft vijf veilinghuizen in Europa – behalve in Amsterdam, ook in Londen, Genève, Milaan en Parijs. Ze organiseren regelmatig veilingen, meestal gespecialiseerd op een segment van de kunstmarkt: oude meesters, 19e eeuwse schilderkunst, zilver, juwelen, meubelen, Chinese en Japanse keramiek, of kunst uit koninklijk of adelijk bezit.

,,Onze veilinghuizen werken wel samen, maar ze zijn toch nog erg gefocust op hun eigen winkel'', vertelt Van Maris, die in Amsterdam (80 werknemers) vorig jaar 51 miljoen euro omzette. Ze hebben elk hun eigen doel in marketing en omzet, die ze op hun eigen manier proberen te halen. ,,Maar die aanpak stuit steeds vaker op zijn grenzen. Tien jaar geleden kon je nog zeggen: `Dat zoutvaatje moet je absoluut daar veilen, want daar tref je de meeste geïnteresseerde klanten'. Maar dat gaat niet langer. Zulke klanten vind je tegenwoordig overal.''

Ander voorbeeld. Een van onze experts stuit in Oostenrijk op een antiek porseleinen bordje dat een interessant object voor een veiling kan zijn. ,,Wij zijn dan dikwijls maanden aan het delibreren over de vraag door welk veilinghuis en bij welke veiling we zo'n bordje het beste onder de hamer kunnen brengen. Dat is nodeloos omslachtig en verspilling van onze kwaliteiten.''

Van Maris gaat onderzoeken hoe de activiteiten in Europa gestroomlijnd kunnen worden om de kunstliefhebbers beter te bedienen. ,,Ze moeten een Europeser profiel krijgen'', zegt hij. Als beoogt regisseur van deze operatie krijgt Van Maris Londen, de aloude hoofdzetel van Sotheby's, als nieuwe standplaats. ,,Althans voorlopig. Maar ik sluit helemaal niet uit dat we de Europese coördinatie in de toekomst elders onderbrengen.''

Het zwaartepunt zal, hoe dan ook, wat verschuiven. Want bij `Europa' denkt Van Maris nadrukkelijk ook aan Oost-Europa en Rusland. ,,Dat zijn voor ons potentieel aantrekkelijke, maar nog tamelijk onontgonnen gebieden, terwijl ze door de uitbreiding van de Europese Unie vorig jaar toch een stuk dichterbij zijn gekomen. Ik heb al voorgersteld drie of vier experts zodanig op te leiden dat ze over een jaar Russisch spreken, dan kunnen we daarna verder kijken hoe we die markt willen ontwikkelen.'' Een nieuw veilinghuis stichten of een bestaand overnemen, dat behoort allebei tot de mogelijkheden, aldus Van Maris.