Vriend en vijand treuren om lieve en integere activist

De linkse actiebeweging in Nijmegen treurt om de moord op `luis in de pels' Louis Sévèke.

,,Louis veroorzaakte meer dan alleen jeuk.''

Normaal gesproken wordt er in De Klinker op woensdag soep geserveerd voor iedereen die trek heeft, maar vandaag is het politieke eetcafé in het voormalige kraakpand De Grote Broek slechts voor vrienden en kennissen van Louis Sévèke toegankelijk. ,,Wegens omstandigheden gesloten'', meldt een handgeschreven A4-tje op de deur. Voor de zekerheid wordt bij de ingang gecontroleerd wie er naar binnen wil.

Een brede rij fietsen voor het pand en een rij wachtenden voor de deur bewijst dat veel Nijmegenaren de dinsdagavond doodgeschoten Sévèke (41) goed hebben gekend. Vertegenwoordigers van drie, vier generaties van de linkse actiebeweging in Nijmegen zijn naar De Grote Broek gekomen om stil te staan bij zijn dood. Even na vijf uur is de belangstelling zo groot dat er voor enkele tientallen mensen binnen geen plek is. Wethouder Hans van Hooft, die als ,,gewone Nijmegenaar'' het condoleanceregister wil tekenen, komt aanlopen maar besluit dat het beter is om op een rustiger moment terug te komen. Condens op de ramen en een groot spandoek met de tekst `Rita, nog steeds geen bloed aan je handen' ontnemen nieuwsgierigen het zicht op wat er binnen gebeurt. Afgelopen maandag tikte de politie nog een ruitje van De Grote Broek in om een anti-Verdonkposter te kunnen verwijderen. De actie zette kwaad bloed, onder meer bij Louis Sévèke die vond dat de politie onrechtmatig handelde.

De Grote Broek fungeert met haar kleinschalig podium, boekwinkel, en politiek/culturele activiteiten als een `huiskamer' voor de linkse beweging in Nijmegen. Dat het pand enkele jaren geleden is gelegaliseerd, nadat het in 1984 was gekraakt, is grotendeels te danken aan het werk van Sévèke. Als gesprekspartner van de kraakbeweging slaagde hij erin om zowel bij zijn eigen achterban, als bij de gemeente en omwonenden scepsis tegen de legalisatie weg te nemen. Sévèke heeft zelf lange tijd in De Grote Broek gewoond en kwam er ook na zijn verhuizing nog regelmatig. De laatste keer was dinsdagavond, om te vergaderen over brandveiligheidseisen. Op weg naar zijn woning werd hij enkele honderden meters verderop neergeschoten. Op de plek waar de schoten vielen, voor de deur van een leegstaand winkelpand, zijn bloemen gelegd. `Shit man' staat er op een kaartje.

Ook in De Grote Broek krijgen emoties de vrije loop. Er wordt veel getreurd, maar nauwelijks gesproken. De partner van Sévèke vertelt enkele feitelijkheden over wat er dinsdagavond gebeurd is en er wordt een verklaring van de familie en vrienden voorgelezen. Zij schetsen Sévèke als een ,,integere, betrokken en lieve persoon'' die een bevlogen manier van discussiëren combineerde met ,,respect en een evenwichtige blik''.

Bijna iedereen schrijft een boodschap in het condoleanceregister, waarna het pand langzaam minder vol wordt. Buiten wordt er niet veel gesproken – aan de wens van de familie om terughoudend te zijn richting media wordt goed gehoor gegeven.

Rob Groenhuijzen (64), die hulp van Sévèke heeft gehad toen hij als activist met inlichtingendienst BVD (nu AIVD) in aanraking was gekomen, wil wel wat zeggen over de schok die zijn dood heeft veroorzaakt. ,,Deze moord is voor Nijmegen te vergelijken met de vliegtuigen die de Twin Towers zijn binnengevlogen'', zegt hij zeer beslist. Ook bij Groenhuijzen overheerst het ongeloof dat zoiets gewelddadigs Sévèke is overkomen. In het condoleanceregister schrijft hij dat zijn werk door moet gaan. Maar Groenhuijzen beseft dat dit niet vanzelfsprekend is. Er is namelijk niet zo snel een tweede persoon in Nijmegen te vinden die een gedegen, zorgvuldige wijze van actievoeren kan combineren met zijn grote engagement.

Krakers, jongeren, daklozen, activisten – veel mensen in Nijmegen werden de afgelopen jaren geholpen door Louis Sévèke, die in de jaren tachtig als student geschiedenis in de stad was komen wonen. Sévèke was bezig met een studie rechten. In het linkse actiewezen in Nijmegen met krakers, milieuactivisten en antimilitaristen speelde hij de afgelopen twintig jaar een grote rol. Hij was niet de onbetwiste leider, maar de man die als ,,ombudsman'' en ,,wijze dorpsoudste'' op de achtergrond een bindende rol speelde. ,,Louis was bescheiden, liet zich niet op een voetstuk plaatsen'', zegt Wouter Van Eck, vriend en gemeenteraadslid (GroenLinks).

Terwijl de linkse actiebeweging in Nijmegen door de jaren heen van samenstelling is veranderd, is Sévèke altijd een constante factor geweest. ,,Hij was full-time maatschappelijk betrokken'', zegt Van Eck. Dat burgemeester Ter Horst Sévèke ,,een luis in de pels'' heeft genoemd, doet hem geen recht, vindt Van Eck. ,,Hij bereikte meer dan alleen jeuk.'' Van Eck noemt de gebiedsverboden die burgemeester Ter Horst in Nijmegen wilde instellen. ,,Die heeft hij gekraakt. Dat is niet fijn voor beleidsbepalers. Hij haalde ze soms het bloed onder de nagels vandaan.''

Maar dat gebeurde wel altijd met open vizier en op een gedegen wijze, zeggen Van Eck en Jansen. Dat de activiteiten van Sévèke aanleiding kunnen zijn geweest voor een afrekening, wil er bij daarom bij de vrienden niet in. ,,Hij werkte juist deëscalerend, niet provocerend.'' Zelfs bij de politie, een organisatie die hij kritisch volgde en waartegen hij onlangs namens cliënten nog klachten had ingediend, werd hij gerespecteerd. Van Eck: ,,Eigenlijk hielp hij dat soort instanties hun werk goed te doen.''