Museumstuk van Balanchine door Het Nationale Ballet

Tijdens de woelige Russische revolutie speelde Georgi Balanchivadze piano in ruil voor brood. Als zoon van een componist koos hij daarna voor de klassieke dans, eerst als danser, later als choreograaf. Van meet af aan had hij vernieuwing hoog in het vaandel maar de autoriteiten moesten niets van moderniteiten hebben en dus besloot George Balanchine, zoals hij later zou gaan heten, in 1924 niet naar Rusland terug te keren na een tournee. Voor balletliefhebbers is Balanchine tot de dag van vandaag de man die het klassieke ballet van z'n te strakke korset verloste. Hij voegde er swing, plezier, jazz en show, aardsheid en geometrie toe.

Het Nationale Ballet is een van de schatbewaarders van het werk van de in 1983 gestorven Balanchine. De groep heeft 25 van zijn choreografieën op het repertoire; Square Dance uit 1957 werd gisteravond aan de collectie toegevoegd, in het Balanchine-programma Lines 2. Niemand zal het bijna vijftig jaar oude ballet meer als vernieuwend beschouwen; sterker nog, Balanchine behoort alweer tot een eigen traditie, die leerlingen als William Forsythe en Hans van Manen voortbracht. Ook zij hebben weer leerlingen.

Heeft het oeuvre van de grootvader van al deze vernieuwing de tand des tijds doorstaan? In Square Dance vlecht Balanchine moeiteloos invloeden ineen van de volksdans uit Amerika – na 1933 zijn nieuwe vaderland – ijle Russische elegantie, en het geometrische, bijna kubistische vormenspel van groepen dansers. Ergens bungelt een onderbeen heen en weer, zoals in het cowboy-achtige line-dancing; een jazzy heup swingt even op Vivaldi en Corelli; dan moeten de dansers weer Russisch rigoureus als pionnen opereren in een vernuftige caleidoscoop.

Square Dance is een van de mooiere stukken van Balanchine, omdat de multiculturele vorm zo meesterlijk is. Maar het is ook echt een museumstuk, een sjabloon geworden, zoals ook het werk van een schilder als Picasso niet eeuwig avant-garde heeft kunnen blijven. Nog steeds mooi maar het heeft niet meer de thrill of de zeggingskracht die het ooit had. ,,Interessant'', zeg je dan als museumbezoeker.

Er wordt door Het Nationale Ballet zeer goed maar zeker niet briljant gedanst. De ingehouden muzikale interpretatie van Vivaldi en Corelli door dirigent Roy Goodman van Holland Symfonia, zorgt voor bijna vertraagde bewegingen zorgt. Zo wordt Balanchine net even aangenaam ontstoft.

Het Nationale Ballet: Lines 2 met o.a. Square Dance van George Balanchine. Muzikale begeleiding: Holland Symfonia. Gezien 16/11 Muziektheater Amsterdam alwaar nog t/m 23/11. Inl: (020)6255455 of www.het-ballet.nl