Conservatieven Iran nu onderling slaags

Het Iraanse bestuur is geheel in handen van conservatieven. Maar dat wil niet zeggen dat er één lijn wordt getrokken. Integendeel, onder de conservatieven is een machtsstrijd aan de gang.

Het zijn zware tijden voor Irans neo-conservatieve president Mahmoud Ahmadinejad. Deze week presenteerde hij alweer zijn derde kandidaat voor de invloedrijke positie van olieminister. De andere twee werden eerder te licht bevonden door Ahmadinejads ideologische medestanders in het parlement.

Toen Ahmadinejad in augustus zijn nieuwe regeringsploeg presenteerde, werden de meeste kandidaten goedgekeurd door het parlement, maar slechts met een minimale meerderheid aan stemmen. Vier werden afgestemd, onder wie de kandidaatministers van Olie en Onderwijs.

Drie van de leeg gebleven plaatsen zijn inmiddels naar de zin van het parlement opgevuld, maar de tweede kandidaatminister van Oliezaken is ook afgewezen. De minister van Olie is van cruciaal belang voor Iran. Meer dan 80 procent van Irans overheidsinkomsten komt uit de olie-export. Iran is momenteel het vierde olieproducerende land ter wereld. Opvallend was dat Ahmadinejad tot twee keer toe totaal onervaren kandidaten naar voren schoof en dat beiden sterke banden met de Revolutionaire Garde onderhielden.

Aan de tweede afgewezen kandidaat, Sadeq Mashuli, kleefde nog een bezwaar. Niet alleen wist hij niets van olie of gas, tevens bleek hij een beruchte huizenspeculant te zijn. Tien jaar geleden verliet hij een hoge positie binnen de Revolutionaire Garde, om al snel een fortuin en de bijnaam `Commandant Miljardair' te vergaren. Ahmadinejad won de presidentsverkiezingen juist mede omdat hij beloofde corruptie en zelfverrijking aan te pakken. Het ministerie van Olie werd volgens hem onder president Khatami geleid door een ,,maffia''.

,,Mashuli's financiële positie is niet te verenigen met ons streven naar een rechtsstaat'', zei het conservatieve parlementslid Emad Afrough voor de stemming. Mashuli trok zich vervolgens terug.

Ondanks de zwakte van de gepresenteerde kandidaten kwam het verzet van het parlement onverwachts. De meerderheid van de volksvertegenwoordigers behoort tot de `Abadgaran'-factie, die nauwe banden heeft met Ahmadinejad. Was eerst het plan om samen corruptie aan te pakken, nu klaagt het parlement dat Ahmadinejad niet met de volksvertegenwoordigers overlegt voordat hij een kandidaat voorstelt. De president is ook teleurgesteld. ,,Geen overheid in de eerste maanden van bestuur heeft ooit zoveel tegenstand gehad van binnen- en buitenland'', morde Ahmadinejad.

Het verkiezingssucces van de conservatieven is uitgemond in een politieke burgeroorlog, zo lijkt het. De benoeming van de minister van Olie is slechts een van de vele frontlinies in een hevige machtsstrijd. Veel machtige leden van de traditionele conservatieve factie klagen steen en been over Ahmadinejad. De Iraanse beurs is 25 procent gedaald in een paar maanden, de armen verwachten meer brood en benzinesubsidies en internationaal is Iran weer een pariastaat nadat de president opriep om ,,Israël van de kaart te vegen''. Achter de schermen zou worden gepoogd om Ahmadinejad uit zijn ambt te zetten.

Irans Opperste Leider, ayatollah Ali Khamenei, probeerde maandag de conservatieve critici van Ahmadinejad het zwijgen op te leggen. ,,Steun de regering, de president heeft meer tijd nodig'', liet hij weten. Maar Akbar Hashemi Rafsanjani, ondanks zijn nederlaag in de presidentsverkiezingen tegen Ahmadinejad nog steeds een van de zwaargewichten van het islamitische regime, leverde twee dagen later alweer scherpe kritiek op de ,,zuiveringen'' die nu worden doorgevoerd. Hij sprak van ,,een politiek van algemene verbanning'' waardoor ,,competente personen'' terzijde worden geschoven.

Ahmadinejad heeft een derde kandidaat-olieminister voorgesteld, Seyed Mohsen Tassaloti. Hij heeft meer ervaring dan zijn twee voorgangers, maar er wordt al beweerd dat hij een Amerikaans paspoort heeft. Dat kan dodelijk zijn in het huidige Iraanse politieke klimaat. Op 23 november moet over zijn kandidatuur worden gestemd, maar de uitslag van de conservatieve machtsstrijd staat nog lang niet vast.