Barroso: Eerst de economie, dan de Grondwet

Een jaar zit José Manuel Barroso aan het roer van de Europese Commissie. Economisch herstel verdient voorrang, zegt hij. Dan keert het vertrouwen van de burgers in Europa terug.

Nog nooit is José Manuel Barroso wakker geworden met de gedachte: waar ben ik aan begonnen? Hij heeft, zo vindt hij zelf, één van de meest enerverende banen ter wereld. Maar ook één, alweer volgens hemzelf, ,,met een zeer grote verantwoordelijkheid''.

Een jaar is de Portugees nu voorzitter van de Europese Commissie, het dagelijks bestuur van de Europese Unie. Reden voor hem om gisteren in Straatsburg tijdens een lunchgesprek met een groep journalisten de balans op te maken.

Zijn start was heftig. Het Europees Parlement dreigde niet akkoord te gaan met de door hem samengestelde Commissie. De Italiaanse kandidaat voor Jusititie, Rocco Buttiglione, bleek voor een meerderheid onaanvaardbaar. Gisteren gaf Barroso toe dat deze episode de moeilijkste is geweest.

Zijn beste dag als Commissievoorzitter beleefde hij nog maar zeer recent. Dat was toen de Europese regeringsleiders drie weken geleden in het Britse Hampton Court de visie van de Commissie op het herstel van de Europese economie omarmden. ,,Dat was het beste moment ooit. Toen voelde ik dat er echt het vertrouwen was om door te gaan, met een meer modern en hervormingsgezind Europa.''

Hampton Court is in de ogen van Barroso een keerpunt geweest in het denken van de Europese regeringsleiders. Centraal stond daar volgens hem de vraag of Europa zich moet wapenen de globalisering of de uitdaging dient aan te gaan. Tot dat laatste is tot zijn tevredenheid besloten.

,,Globalisering is een trend die, of we dat nu willen of niet, zal doorzetten. Ook één die niet is te stoppen, want het is geen politieke beslissing van een groep landen. We staan voor een aantal grote vraagstukken die we als individuele landen niet meer kunnen aanpakken. Daarom hebben we meer dan ooit een sterke Unie nodig.''

Natuurlijk klinkt dit allemaal wat algemeen, geeft Barroso direct toe. Maar dan concreet. ,,Kon iemand zich nog maar een paar jaar geleden voorstellen dat er binnen de EU gesproken zou worden over een gemeenschappelijke energiepolitiek? Of over een gezamenlijke immigratiepolitiek. Dat was toch altijd een taboe?''

Tegelijk roept Europa, zo lieten de referenda in Frankrijk en Nederland dit voorjaar zien, bij burgers wantrouwen op. Wantrouwen dat volgens Barroso voor een belangrijk deel gevoed wordt door onzekerheid. En die zal blijven bestaan, zegt hij. ,,Daar moeten we mee leren om te gaan. We hebben te maken met turbulentie. Dat geeft niet, als we maar veilig op onze bestemming aankomen.''

Van het grootste belang daarvoor is het herstel van de economie. Dan zal ook het vertrouwen van de burgers in Europa terugkeren, hoopt Barroso. ,,Ik hoor steeds dat het afwijzen van de Grondwet niet te maken had met de tekst, maar met de context. Laten we die dan verbeteren. We moeten onszelf niet laten blokkeren door een institutioneel debat, maar ons juist concentreren op zaken die we wel kunnen. Laten we twee of drie jaar wachten met die institutionele veranderingen, zoals die in de Grondwet staan, en hopen op betere omstandigheden waardoor we de mensen duidelijk kunnen maken waarom Europa er toe doet.''