Wrange waarheid in Van der Wals beste

Ontspannen banjert hij het toneel op, haalt de microfoon van de standaard en zegt: ,,Mijn naam is Jan Jaap van der Wal – of, zoals mensen op straat zeggen: héééé'!''

Zijn optredens in het tv-programma Dit was het nieuws hebben hem de status van Bekende Nederlander bezorgd, die daarom zelfs al voor het Liliane Fonds een serie televisieuitzendingen met gehandicapte kinderen in diverse ontwikkelingslanden heeft gemaakt. En nu, in zijn derde theatersolo, ontleent hij daaraan de autoriteit om zijn publiek allerlei harde feiten in te peperen. Over de onzin van hulpacties bijvoorbeeld (winterjassen die naar tsunami-slachtoffers worden gestuurd) en over de tonnen die door de Postcodeloterij aan types als Caroline Tensen en Ruud Gullit worden betaald om even een filmpje in zo'n rampenland te maken.

Na de charme van zijn debuutprogramma en de iets te weinig gedoseerde ernst van zijn tweede, heeft Jan Jaap van der Wal nu een voorstelling gemaakt die hem tot een serieus pretendent voor de traditionele oudejaarsconference maakt. Zijn oprechte woede en oprechte machteloosheid over alles wat er in de wereld niet deugt, vormen in BSUR (be as you are) een gave eenheid met zijn lichtvoetige spot op Peter R. de Vries, Marco Borsato en wie zich daar nog meer voor leent.

Als hij ons inpepert dat tien procent van onze hulp aan Sri Lanka naar de Tamil Tijgers in het noorden is gegaan, of dat de Engelse wapenexport naar Afrika de laatste jaren is verviervoudigd, maakt hij daar niet eens meer een kwinkslag over. Van der Wal zegt het zoals het is, en laat desgewenst zelfs even een geladen stilte vallen. Maar meteen daarna volgt er een spervuur aan wrange grappendie het voorgaande niet ontkrachten – integendeel, ze treffen doel en houden ons des te beter bij de les.

,,Ik ben jong en ik ben cynisch'', zegt Van der Wal (26). En hij citeert een krantenbericht waarin stond dat 68 procent van de Nederlanders vindt dat je in dit land niet kunt zeggen wat je denkt. Om er als commentaar aan toe te voegen: ,,En dat is precies het aantal mensen waarvan ik vermoed dat ze heel weinig te zeggen hebben.'' Zelf heeft hij veel meer te zeggen, in de beste voorstelling die hij tot dusver heeft gemaakt.

Voorstelling: BSUR, door Jan Jaap van der Wal. Regie: Ruut Weissman. Gezien: 15/11 in de Stadsschouwburg, IJmuiden. Tournee tot en met 28 april 2006. Inlichtingen: 020-3057266, www.bvgool.nl