Werk voor Turkse staat leidt tot proces

Een aanklager in Ankara heeft twee Turkse wetenschappers in staat van beschuldiging gesteld wegens het ,,aanzetten tot haat'' en het ,,denigreren van de rechterlijke macht''. De twee, Ibrahim Kaboglu en Baskin Oran, maakten deel uit van een adviescommisie die op verzoek van de Turkse regering een rapport schreef over minderheden. Ze kunnen zes maanden tot vijf jaar gevangenis krijgen.

Hun adviescommisie begon haar werk in 2003. Volgens de openbare aanklager wil zij minderheden indelen op basis van etniciteit, religie en taal en gaat zij daarmee in tegen artikel drie van de grondwet dat zegt dat ,,de Turkse natie ondeelbaar is''.

De kwestie van de minderheden is een uiterst gevoelige. De overheid accepteert dat er minderheden zijn maar beperkt de lijst tot de (christelijke) minderheden die in het Verdrag van Lausanne van na de Eerste Wereldoorlog worden genoemd. Minderheden zoals Koerden en alevieten (shi'itische moslims) accepteren met name nationalistische Turken niet.

Het rapport van de adviescommisie, waarin wordt gepleit voor een bredere uitleg van de term `minderheden', was ook in de commissie zelf uiterst controversieel. Een lid van de commissie scheurde bij de presentatie van het rapport de tekst van een inleidende toespraak voor het oog van televisiecamera's aan stukken.

De rechtszaak tegen de twee geleerden is een klap in het gezicht van de Turkse regering, die juist om het rapport had gevraagd. Dat zij plaatsheeft, is het resultaat van de uiterst onafhankelijke positie van de openbare aanklager – een aanklager kan elke zaak beginnen die hij wil, mits hij of zij een aanknopingspunt in de wet denkt te vinden. Of een rechtbank de twee uiteindelijk zal veroordelen, is uiterst onzeker.

Turkije kent een hele lijst controversiële rechtszaken. De Turks-Armeense journalist Hrant Dink werd onlangs tot zes maanden voorwaardelijk veroordeeld omdat hij, aldus de rechtbank, zei dat Turks bloed ,,vergiftigd'' is. De schrijver Orhan Pamuk wordt volgende maand berecht omdat hij in een interview met een Zwitserse krant stelde dat er in Turkije 30.000 Koerden en een miljoen Armeniërs zijn vermoord.