Sévèke was luis in de pels van AIVD

De vandaag doodgeschoten Louis Sévèke was een gerespecteerd activist die zich verzette tegen ondermijning van de rechtsstaat.

De 41-jarige Louis Sévèke, die gisteren in Nijmegen werd doodgeschoten, was een linkse activist die op de barricaden stond, maar vooral via het systeem dat hij bekritiseerde en met argumenten zijn gelijk probeerde te halen.

Sévèke ging daarbij zeer gedegen te werk, zeggen niet alleen actievoerders, maar ook juristen die met hem samenwerkten. ,,Iets tot op de bodem uitzoeken, daar was hij extreem goed in'', zegt Wil van der Schans van het Amsterdamse Buro Jansen en Janssen, dat net als het Onderzoeksbureau Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten van Sévèke in Nijmegen, veel kritische verhalen publiceerde over politie en veiligheidsdiensten.

Sévèke was ,,erg gedreven'', zegt collega-actievoerder en gemeenteraadslid Mathias van Hunik (SP) uit Nijmegen. ,,Hij stond altijd vooraan als het ging om onrecht.'' In een persconferentie vandaag noemde de Nijmeegse burgemeester Guusje ter Horst Sévèke een ,,luis in de pels'' die ,,buitengewoon effectief, maar ook op bescheiden wijze en nooit voor zichzelf'' voor zijn idealen opkwam.

Zijn strijd strekte zich uit van het bekritiseren van de inbreuk van de overheid op het privéleven van burgers, het juridisch ondersteunen van krakers en milieuactivisten, tot het onderzoeken van werkwijze van politie en veiligheidsdiensten. Sévèke heeft volgens Van Hunik ,,veel onthuld waar sommige mensen niet blij mee waren''.

De activist ontpopte zich als kritisch kenner van de werkwijze van veiligheidsdiensten en politie. Op de opiniepagina's van verschillende kranten leverde Sévèke vaak kritiek op de werkwijze van de AIVD en de voorganger hiervan, de BVD. In zijn laatste stuk in deze krant, op 3 november, richtte hij zich op de risico's van het toestaan van strafbare handelingen door infiltranten van de veiligheidsdienst. Hij reageerde toen op berichten dat een van de leden van de Hofstadgroep een infiltrant van de AIVD zou zijn.

In 1999 had zijn onderzoeksbureau Operatie Homerus uitgebracht, een reconstructie over hoe BVD-agent Cees van Lieshout (codenaam Homerus) in de Nijmeegse kraakbeweging infiltreerde.

Sévèke bepleitte herhaaldelijk strengere controle op de werkwijze van de veiligheidsdienst. Zeker gezien de toegenomen invloed van ,,oncontroleerbare'' AIVD-informatie op rechtszaken en politieonderzoeken zou de dienst ,,meer met de billen bloot moeten''. Zo schreef hij twee jaar geleden in Trouw: ,,Het blind varen op informatie, die in het geheim verkregen is – vaak van mensen die een persoonlijk belang hebben bij het verstrekken van bepaalde, soms gekleurde, informatie – bergt grote risico's in zich. Risico's die niet in een rechtsstaat passen. Het gevaar onschuldigen te veroordelen is dan groot.''

Een ingezonden stuk in deze krant eind 2003 verleidde zowel de AIVD als minister Remkes (Binnenlandse Zaken) tot een reactie.

De politieke aandacht voor de dreiging van terroristische aanslagen en de maatregelen die daaruit voortvloeiden, leidden volgens Sévèke tot een aantasting van het rechtssysteem. De AIVD deed daaraan mee met rapporten die de islam op ,,stereotype'' wijze beschreven en ,,problematiseerde''.

Sévèke verzette zich ook tegen het verzamelen van persoonsdossiers door veiligheidsdiensten. Regelmatig eiste hij via de rechter openbaarmaking op van de dossiers. Dat deed hij bijvoorbeeld toen bleek dat de politie dossiers bijhield van milieu-activisten die protesteerden tegen de komst van de Betuwelijn. Het duurde vier jaar voordat de Raad van State Sévèke gelijk gaf. Toen waren de dossiers al vernietigd.