Nieuwe kans voor mooie Italiaanse films

Ondanks het overweldigende aanbod in bioscopen en filmhuizen blijven er toch nog heel veel films op de plank liggen. Soms heeft dat een kwalitatieve reden, soms een zakelijke.

Dvd biedt dan uitkomst, of soms een festival, en dat is natuurlijk fijner omdat de film dan het doek krijgt waarvoor-die gemaakt is. Het overzicht `Il meglio cinema' (de beste cinema) in De Melkweg geeft de kans een aantal Italiaanse films te bekijken die de afgelopen jaren om welke reden dan ook de Nederlandse bioscoop niet bereikten. Er zitten wat zwakke titels tussen (L'uomo proiettile en Bell'amico - die overigens wel al te zien was tijdens het New Italian Cinema Events-festival 2004). Maar het gros is van uitstekende regisseurs als Marco Bellocchio en Gabriele Salvatores. De films van deze twee regisseurs die in het Il meglio cinema-programma draaien zijn zeker niet slechter dan bijvoorbeeld hun Buongiorno, notte (Bellocchio) en Io non paura (Salvatores), films die wel in Nederland gedistribueerd werden.

Naast (minder)bekende regisseurs wil het festival ons ook graag kennis laten maken met jonge en oude, maar onbekende Italiaanse acteurs – volgens de organisatie nog altijd een van de belangrijkste redenen om naar de bioscoop te gaan.

Een van Italië's meest begaafde acteurs, Sergio Castellitto, speelt in een van de meest prikkelende films uit het programma, Bellocchio's L'ora di religione (uit 2003 alweer). Hij geeft gestalte aan de kunstenaar Ernesto wiens door zijn broer vermoorde moeder op het punt staat te worden heilig verklaard door het Vaticaan. Als sceptische agnosticus moet hij er weinig van hebben, maar zijn familie zet hem onder druk om het proces niet te traineren. Daar hebben ze weinig nobele motieven voor: dan krijgt de naam van de eens zo grote, adellijke familie weer de glans die zij ooit had. Bellocchio schetst de innige verstrengeling van Kerk, Staat, en (adellijke) families in Italië als één grote samenzwering om het land weer tot een machtige monarchie te maken, waarbij de religie het volk tevreden houdt.

Salvatore Piscicelli's Il corpo dell'anima (het lichaam in de ziel) is op een andere manier even prikkelend. Hij schetst de relatie tussen Ernesto, een oude scenarioschrijver (een rol van Roberto Herlitzka, die in Buongiorno, notte Aldo Moro speelde) en zijn vulgaire dienstmeid. De film daagt als het ware de Cartesiaanse scheiding tussen lichaam en geest uit. Piscicelli vergelijkt de religieuze extase van de heilige Teresa met seksuele extase van het paar, koppelt het streven naar het verhevene aan dierlijke instincten en gooit nog wat andere heilige huisjes omver. De prachtig literaire voice-over van Ernesto die terugkijkt op deze relatie mengt in een zucht het hoge en lage. Zoals het verhaal over de componist Gesualdo, die prachtige madrigalen schreef maar ook de minnaar van zijn vrouw ombracht.

In het al uit 1993 stammende Sud van Salvatores proberen een aantal werkloze, sympathieke Sicilianen tegen beter weten in geluk af te dwingen. Een kansloze onderneming, gezien de verwevenheid van macht en maffia. Zij bepalen niet alleen de uitslag van de verkiezingen, maar ook wie waar woont en wie wel en geen werk heeft. Net als Bellocchio is Salvatores pessimistisch over Italië, ondanks een wat lichtere en luchtiger stijl van filmen.

Door deze bovengemiddelde kwaliteit – ze waren beslist een bioscooproulement waardig – is het initiatief van het Italiaans Cultureel Instituut om deze films tijdelijk te importeren luid toe te juichen.

Il meglio cinema. 16 t/m 23 november. In: Melkweg Cinema, Amsterdam. Informatie: www.melkweg.nl