Kroes wil meer grip op energiefusies

Eurocommissaris Kroes (Mededinging) dreigt met maatregelen tegen grote energiebedrijven die zich schuldig maken aan monopoliepraktijken. Ook wil zij meer bevoegdheden om fusies tussen energiebedrijven in de lidstaten van de Europese Unie te beoordelen.

Volgens de Nederlandse eurocommissaris is er op de elektriciteits- en gasmarkten in de EU nog geen sprake van eerlijke concurrentie. Zij sprak gisteren van ,,ernstige tekortkomingen''. Veel lidstaten zijn traag met omzetting van liberaliseringsrichtlijnen. De Europese Commissie spande eerder al procedures aan tegen enkele van hen.

In juni gaf de Commissie opdracht voor een sectoronderzoek, omdat er duidelijke aanwijzingen waren dat er op de energiemarkten te weinig eerlijke concurrentie is. Gisteren werd een tussentijdse rapportage gepresenteerd.

Kroes is ,,vastbesloten'' om grote energieleveranciers die hun marktdominantie misbruiken aan te pakken ,,om de Europese consumenten en industrie te beschermen''. Zij wil ook aanpassing van de EU-fusieregels om zelf grote fusies binnen een lidstaat te mogen beoordelen. Dat ligt politiek gevoelig, omdat lidstaten `nationale kampioenen' willen kweken. Kroes moest onlangs de beoordeling van een fusie tussen de Spaanse energiebedrijven Endesa en Gas Natural doorverwijzen naar de nationale toezichthouder, omdat beide firma's meer dan tweederde van hun omzet in eigen land hebben. Voor wijziging van de fusieregels is instemming van alle lidstaten nodig.

In veel lidstaten is de stroom- en gasvoorziening nog steeds grotendeels in handen van vroegere staatsbedrijven. Die profiteren van een gebrek aan transparantie op de markten, waardoor concurrenten minder kansen hebben. Ook doen ze overnames in andere lidstaten. In de rapportage worden geen namen genoemd, maar volgens ingewijden gaat het om Duitse en Franse bedrijven als RWE, Eon en EDF. Ook zijn er in de EU nog barrières voor de import en export van energie, waardoor er te weinig concurrentie is. In 2002 beloofden de lidstaten om de interconnectiecapaciteit – nodig voor de energielevering tussen landen – voor elektriciteit op te voeren tot 10 procent van de nationale consumptie, maar die belofte is nog niet ingelost.

Volgens de rapportage is er bij industrie en consumenten ,,weinig vertrouwen'' in de prijsvorming. Dat komt ook doordat de stroomproductie en -distributie nog vaak onvoldoende van elkaar zijn gescheiden.

Vooral kleinere energiegebruikers zijn terughoudend om van leverancier te veranderen. ,,Concurrerende biedingen zijn vaak niet beschikbaar, te gecompliceerd of ze lijken te veel op elkaar'', zo staat in de rapportage. Op de gasmarkt belemmeren clausules en de lange looptijd van leveringscontracten de integratie van markten. Gasprijzen zijn bovendien nog vaak gekoppeld aan olieprijzen, waardoor prijzen te weinig op de markt gebaseerd zijn.