`Gezicht coalitiepartijen verbleekt'

De jongerenorganisaties van de coalitiepartijen hebben forse kritiek op het kabinet. ,,Balkenende heeft een leuke babbel, maar voor de camera gaat het mis.''

Ze zijn niet tevreden. Niet over ,,de dogmatische starheid van D66'' (Reinout de Vries, 21, voorzitter Jonge Democraten). Niet over ,,de fletsheid van het CDA'' (Ronald van Bruchem, 24, voorzitter CDJA). Evenmin over ,,de verwatering van het liberalisme in de VVD'' (Hans de Backer, 23, voorzitter JOVD).

Net zo chagrijnig zijn ze over het kabinet-Balkenende II, de drie voorzitters van de jongerenorganisaties die gelieerd zijn aan de coalitiepartijen. Ze zitten samen aan een tafeltje in een café in Den Haag.

Echte hervormingen in het hoger onderwijs zijn uitgebleven, vinden ze. Het kabinet laat moeilijke beslissingen over aan toekomstige kabinetten. De PvdA valt deze middag vaak als voorbeeld van een partij die het wél goed begrepen heeft.

Echt nieuw zijn zulke klachten niet. De jongerenorganisaties van partijen zijn meestal iets progressiever, iets kritischer en iets ideologischer dan hun moederpartijen. Politieke compromissen vallen al snel slecht. Maar nu wenden de drie jongerenpartijen hun onvrede aan om invloed op hun moederpartij uit te oefenen.

Op het CDA-congres, anderhalve week geleden, stelde CDJA-voorzitter Ronald van Bruchem het leiderschap van premier Balkenende ter discussie. In een resolutie pleitte hij ervoor dat leden via een open race om het lijsttrekkerschap gaan strijden. `Resolutie 11' haalde het net niet. Tot opluchting van de partijtop, die overigens in het openbaar aanmoedigend bleef.

De nieuwe voorzitter van de Jonge Democraten, Reinout de Vries, schudde diezelfde dag het congres van D66 op. Hij gaf zijn partij ,,een mager zesje'', zei hij. In een toekomstvisie die De Vries de partij aanbood, staat dat het anders moet. De partij moet af van dogma's uit het verleden en zich richten op thema's als onderwijs, ontwikkelingssamenwerking en milieu. ,,D66 moet weer een sociaal-liberale partij worden'', zegt De Vries nu. ,,Het is nog te veel de partij van Hans van Mierlo. Dittrich laat wel zien dat de partij niet alleen maar over bestuurlijke vernieuwing wil praten. Maar D66 straalt nog steeds niet uit dat het een vernieuwende partij is.''

JOVD-voorzitter Hans de Backer: ,,In de VVD is de leider ook nog niet gevonden. Wiegel doet het goed op televisie, maar als je diep over het liberalisme wil praten, moet je niet bij hem zijn. Mark Rutte is ook heel bevlogen, maar inhoudelijk is hij niet sterk.''

Van Bruchem: ,,Bij Balkenende is dat andersom. Met zijn visie is weinig mis, maar hij blijft de wetenschapper die premier is geworden. Het is een aardige vent, die aan de bar leuk babbelt. Maar voor de camera's lukt het niet.''

De Backer: ,,Wil je dan dat er een andere lijsttrekker dan Balkenende komt?''

Van Bruchem: ,,Dat hoeft niet. Maar als hij tegenkandidaten heeft, ontstaat er debat over de koers van de partij.''

De Vries: ,,De partijtop ziet het natuurlijk als tornen aan het gezag van Balkenende.''

Van Bruchem: ,,In de partijtop wordt zo'n initiatief niet gewaardeerd. Waar ben je mee bezig, hoor je dan. Of: we moeten de rijen gesloten houden tot de verkiezingen. Maar de afstand tussen top en afdelingen is nu heel groot. Leden vinden het leuk dat we de discussie over het leiderschap aanzwengelen, terwijl de top tot de verkiezingen geen debat wil.''

De Backer: ,,Je pakt het verkeerd aan. Je moet eerst de publieke opinie overtuigen, dan gaat de partij vanzelf mee.''

Van Bruchem: ,,Dat geloof ik niet. Die publieke opinie ziet het probleem heus wel. Nu wordt de politiek leider aangewezen in achterkamertjes. Wouter Bos was ook nooit de politiek leider van de PvdA geworden als de leden er niet over mochten beslissen.''

Het leek ruim twee jaar geleden zo'n goed plan om een regering te vormen tussen CDA, VVD en D66, zeggen de jongeren. Zelf mochten ze in 2002 voor het eerst stemmen, Reinout de Vries zelfs pas in 2003. Maar van het enthousiasme over Balkenende-II is weinig over. Hun moederpartijen zijn flets geworden, vinden ze. De Vries: ,,In de peilingen staat D66 op drie zetels. Het probleem is dat de partij zich altijd pragmatisch noemt, terwijl het zich dogmatisch is gaan gedragen. Kijk naar de manier waarop D66 met de bestuurlijke vernieuwing omgaat. Op belangrijke punten waait de partij weer met alle winden mee.''

De Backer: ,,Minister Brinkhorst (Economische Zaken, D66) zei laatst over kernenergie: links is tegen, rechts is voor en D66 maakt een afweging. Volgens mij hebben de andere partijen gewoon eerder die afweging gemaakt.''

De Vries: ,,Er is wel veel bereikt, zoals de hervorming van de sociale zekerheid. D66 zou het als kleine oppositiepartij bovendien heel moeilijk hebben gehad.''

Van Bruchem: ,,De onzichtbaarheid van het CDA wijt ik vooral aan de Tweede-Kamerfractie. Dat is toch vaak een duffe boel. De fractie heeft ervoor gekozen een aanhangsel van het kabinet te zijn. Dat betekent dat ze in hoofdlijnen instemmen met voorstellen van het kabinet. De hervormingen op sociaal-economisch gebied, het strengere asielbeleid, dat zijn onderwerpen die heel gevoelig liggen in de achterban. Ze hebben hun gezicht verloren en gaan te veel met de VVD mee.''

De Vries: ,,Wat D66 betreft heeft het met presentatie te maken. D66'ers zijn intelligente mensen, maar niet aansprekend. Dat ligt niet aan het regeerakkoord, wat je meestal als excuus hoort. Minister Pechtold kan ook de aandacht op zich vestigen door te zeggen dat premier Balkenende angst zaait.''

De Backer: ,,Van Aartsen (fractievoorzitter van de VVD, red.) voorspelde bij de Algemene beschouwingen dat Nederland in 2015 een conglomeraat als New York zou zijn. Maar als de VVD zo doorgaat, kom je eerder bij Florida uit en krijg je een land van laagopgeleiden en gepensioneerden. Hij wil niet morrelen aan de hypotheekrenteaftrek, de AOW mag niet veranderen. Met de integratie gaat de VVD te veel mee met Ayaan Hirsi Ali. Zij heeft het idee dat ze de koran moet herschrijven, terwijl religie niet het probleem is. In de bijbel staat ook veel ellende.'' Tegen Van Bruchem: ,,Sorry, Ronald.''

Van Bruchem: ,,Ik ben katholiek, maar het is meer de gedachte van de civil society die me in het CDA aanspreekt, op een kleinschalige manier de samenleving inrichten. Kleine klassen, kleine gemeentes, een postkantoor om de hoek.''

De Backer: ,,Maar nu citeer je het Liberaal Manifest van 1981.''