Geváárlijke symfonieën

Piet Honingh is 70 en hij heeft nog één leerling. ,,Af en toe'', zegt hij, ,,blazen we een stukje samen, af en toe maak ik nog geluid en God, denk ik dan, ik kan het nog een beetje.''

Winkel ligt in de kop van Noord-Holland. Zijn vader was er landarbeider, zijn grootvader had er een landbouwbedrijfje, hoofdzakelijk tulpen en bessen. De hele familie zat in Winkels Harmonie.

,,Op mijn achtste gaf mijn vader me zijn klarinet: hier, probeer eens. Op mijn negende kwam ik in het orkest en toen zat ik al gauw naast mijn vader voor de solo's.''

,,In een harmonie zitten geen strijkers'', zeg ik.

,,Dus dat is nooit aan de orde geweest'', zegt hij.

,,Zijn blazers anders dan strijkers?''

,,Duidelijk! Maar dat is moeilijk onder woorden te brengen. Ook al omdat ik mij op mijn instrument altijd een soort strijker gevoeld heb. Een riskant onderwerp!''

,,Maar wat ís het verschil?''

,,Men zei dat blazers minder algemene ontwikkeling hadden. Maar dan heb je het meer over vroeger dan over nu.''

Hij kreeg met geleend geld een beter instrument. Hij moest drie keer voorspelen voor een beurs. Hij ging naar het conservatorium. Hij kwam in het Kunstmaandorkest. Hij won een prijs in de serie Jeugd en Muziek en speelde het Concertino van Carl Maria von Weber met het Concertgebouworkest onder Willem van Otterloo. Dat was in 1960 en een jaar later werd hij daar aangenomen als tweede klarinettist. En meteen daarna gingen ze op tournee in Amerika. Daar staat tegenover: meteen na zijn pensioen gingen ze (voor het eerst) op tournee in China.

Daarna soloklarinettist. En hij speelde in het Danzi Kwintet. En hij begon les te geven aan het conservatorium, zowel in Amsterdam als Den Haag.

,,In de volksmuziek'', zeg ik, ,,is de klarinet vooral een vro- lijk instrument. Er hangt iets van Tirol omheen.''

,,Dat feestelijke ja'', zegt hij. ,,Dat heb ik niet zo. Voor mij is het vooral een romantisch instrument. Het bestrijkt alle mogelijke menselijke emoties. Als we het Octet van Schubert hadden gedaan... dan had je echt een hele reis gemaakt. Of de Gran Partita van Mozart, zo rijk!''

,,Mijn sterkste periode'', zegt hij, ,,was vanaf '61 tot '82 ongeveer. Toen zijn er mooie dingen gelukt. Het klarinetconcert van Carl Nilsen in '81, heel mooi. Maar in wezen ben ik geen solist, dat zit niet in mijn aard, daar moet je meer een haantje voor zijn, dat moet je echt willen, en kunnen. En dan kies je waarschijnlijk niet voor klarinet. Klarinet is in wezen geen solo-instrument. De meeste componisten worden niet zo gegrepen door de klarinet, niet zoals door de viool bij voorbeeld. Maar het kán wel. Mozart kon het.''

,,Na die tijd'', zegt hij, ,,is er malaise gekomen. Bij mijn eerste vrouw werd in '77 kanker geconstateerd. Zij is in '83 gestorven.''

En dan is het Maria die verduidelijkt: ,,We waren als echtparen met elkaar bevriend. Mijn man en zijn vrouw stierven in een tijdsbestek van drie maanden.''

,,Tot die tijd zat je op een roze wolk'', zegt hij. ,,Alles ging van een leien dakje. En ik ben keihard blíjven werken, maar...''

,,Je was je overmoed kwijt'', zeg ik.

,,Je was je overmoed kwijt'', zegt hij. ,,Ik kon de spanning niet meer opbrengen. En ik merkte dat mijn gehoor achteruitging.''

Hij haalt een gehoorapparaat uit zijn rechteroor, houdt het even op zijn vlakke hand en stopt het weer terug.

,,En uw andere oor?''

,,Hetzelfde.''

,,Een beroepsziekte?''

,,Mijn moeder is op latere leeftijd ook doof geworden. Maar mijn plaats in het orkest zal zeker een rol hebben gespeeld.''

Zijn plaats: recht tegenover de dirigent, pal voor het slagwerk. Ratelende trommels, schallend koper, gillend hout.

,,Ik heb'', zeg ik, ,,net in de auto de zevende van Sjostakovisj nog gedraaid.''

,,Geváárlijke symfonieën'', reageert hij prompt.

,,Maar mooi. Of niet?''

,,Prachtig!''

In 1990 deed hij op eigen initiatief een stapje terug, terug naar de tweede klarinet. ,,We hadden Don Giovanni gedaan met Harnoncourt, een geweldige ervaring. Maar ik vond mijn eigen spel iets te introvert. Die doofheid... je bent bang dat bepaalde dingen je ontgaan, je neemt minder risico, je keert je naar binnen, terwijl het juist naar buiten moet.''

,,Ooit overwogen om van het Concertgebouworkest schadevergoeding te eisen?''

,,Welnee. Ik heb daar zoveel warmte ondervonden... warmte en saamhorigheid, harmonie... zo klonk het in de zaal, zo was het achter de schermen.''

In 1996 afscheid van het orkest. Daarna nog enkele jaren in het Schumann Ensemble (bij kamermuziek hindert het minder, zo'n handicap), maar inmiddels is ook dat voorbij.

,,Ik heb me'', zegt hij, ,,vrij makkelijk met mijn doofheid kunnen verzoenen. We staan open in het leven en proberen zoveel mogelijk te genieten.''

Ze bezoeken concerten. Ze hebben kleinkinderen. En ze fietsen.

,,Laatst'', zeg ik, ,,liep ik met de hond op een fietspad tussen Eerbeek en Brummen; een prachtige door-de-weekse herfstdag – één sliert senioren.''

,,Twee aan twee dezelfde fietsen'', vult Maria aan. ,,Twee aan twee dezelfde windjackjes.''

We lachen wat om die senioren van tegenwoordig. Dan zegt ze: ,,We hebben ook pas nieuwe fietsen gekocht. En allebei dezelfde kleur genomen. Want weet je, er is eigenlijk ook geen reden om dat niet te doen.''

`Wat ouder' is een serie gesprekken met mensen die zeventig zijn.