België test antiterreurwet

In Brussel is vanmorgen het proces begonnen tegen dertien verdachten die hulp zouden hebben geboden aan de plegers van de treinbomaanslagen op 11 maart 2004 in Madrid.

Khalid Bouloudou had pech. Op 27 januari 2004 hield de Nederlandse politie hem aan tijdens een verkeerscontrole bij Roermond. De lichten van Khalid Bouloudou deden het niet. De Belg van Marokkaanse afkomst bleek internationaal te worden gezocht wegens betrokkenheid bij de aanslagen in Casablanca in 2003.

In een zwaarbewaakte rechtbank in Brussel begon vanmorgen het proces tegen Khalid Bouloudou (30) en nog twaalf verdachten. Het zijn Marokkanen of Belgen van Marokkaanse afkomst. Ze zouden de Belgische afdeling vormen de Groupe Islamique Combattant Marocain (GICM), de organisatie die verantwoordelijk zou zijn voor de aanslagen in Casablanca en die van Madrid op 11 maart 2004. De dertien mannen worden verdacht van lidmaatschap van een terroristische organisatie en het verlenen van logistieke steun.

Het is een belangrijk proces voor de Belgische justitie. Net als Nederland en andere Europese landen heeft België een nieuwe antiterrorismewet. Dit is de eerste keer dat die wet in een rechtszaal wordt toegepast.

,,Begrijpt u Frans? Heeft u een vertaler?'', vroeg de rechter vanmorgen aan een verdachte. In de zaal zaten vooral journalisten, studenten, geen belangstellenden in islamitische gewaden zoals bij de Nederlandse terrorisme-processen. De zaak begon op z'n Belgisch, met een gevechtje over de taal die tijdens het proces wordt gebruikt. Na een eerdere procedurele zitting was besloten dat dat Frans zou zijn, de taal van de meeste verdachten. Maar drie van de verdachten zijn Nederlandstalig. Een van de advocaten maakte daarom vanmorgen bezwaar tegen dat besluit. De verdachten, de meesten gladgeschoren en fris geknipt, hoorden het rustig aan.

Enkelen van hen wekten vorig jaar de achterdocht van de autoriteiten. Khalid Bouloudou had na een lang verblijf in Syrië en Afghanistan een baard laten staan, aldus Het Nieuwsblad, een Belgische krant. Zijn echtgenote ging een burqa dragen.

Een andere verdachte zou onderdak hebben verleend aan een van de bommenmakers van Madrid. En weer een ander vocht in Afghanistan. Er zou een foto zijn waarop deze man samen met Osama bin Laden te zien is. Maar ze bereidden zelf geen aanslagen voor.

Verdacht is het wel. Maar hoe strafbaar is het om met de leider van de internationaal terreurnetwerk op de foto te gaan? De komende drie, vier weken – zo lang duurt het proces waarschijnlijk – zal blijken welke mogelijkheden de nieuwe wet biedt aan de Belgische justitie. Net als in Nederland hoef je in België geen aanslag meer te plegen om vervolgd te worden als terrorist. Je hoeft zelfs geen aanslag meer te beramen. Deelname ,,aan enige activiteit van een terroristische groep'', bijvoorbeeld ,,door het verstrekken van gegevens of materiële middelen'', volstaat.

In België was er nog minder dan in Nederland politieke discussie over de wenselijkheid van de nieuwe antiterrorismewet, toen die vorig jaar werd ingevoerd. De Belgische wet lijkt trouwens erg op de Nederlandse, zegt de Antwerpse advocaat Raf Jespers die de situatie in beide landen kent. Zowel Nederland als België heeft gewoon uitvoering gegeven aan een Europese `kaderrichtlijn'. In Nederland wordt het nieuwe wetsartikel volgende maand voor het eerst toegepast als het proces tegen de Hofstadgroep begint.

Advocaat Jespers vindt de nieuwe wet ,,uiterst gevaarlijk'', omdat die veel te ruim geformuleerd is. Er is sprake van een ,,terroristisch misdrijf'' wanneer de pleger daarvan het doel heeft ,,de overheid of een internationale organisatie op onrechtmatige wijze te dwingen tot het verrichten of het zich onthouden van een handeling''. Een staking die uit de hand loopt? Of rellen, zoals die nu in Franse voorsteden plaatsvinden? ,,Als je de wet strikt toepast zou je dat nu terrorisme moeten noemen'', zegt de advocaat.

Filip Van Hende is de raadsman van een van de verdachten. Hij heeft nog een bezwaar tegen de wet. Het is bijzonder moeilijk om je er tegen te verdedigen, zei de advocaat gisteren over de telefoon. Zijn cliënt wordt alleen lidmaatschap van de organisatie ten laste gelegd. Van Hende: ,,Hij heeft bijvoorbeeld geen papieren vervalst. Hij heeft gesprekken gehad met mensen die dat hebben gedaan. En de inhoud van die gesprekken is niet bekend. Dat is te vaag. Zijn de mensen die met hem hebben gepraat dan op hun beurt ook verdacht?''

Daar komt bij, zegt de advocaat, dat zijn cliënt een gelovige moslim is die ieder geweld afzweert. ,,Hij wil graag een moslimstaat in Marokko. Tsja, daar kun je zonder twijfel flink over discussiëren. Maar het sympathiseren met zo'n einddoel is voor mij onvoldoende om te zeggen: zo iemand is een terrorist.''