Bajesboot sluit illegalen te lang op

Tientallen illegale vreemdelingen op de Rotterdamse `bajesboot' zitten langer vast dan de verantwoordelijke ministers Donner en Verdonk de Tweede Kamer in het vooruitzicht hebben gesteld.

De bewindslieden noemden een `doorlooptijd' van twee tot drie maanden. Maar meer dan veertig vreemdelingen zitten al langer dan een half jaar opgesloten op de boot.

Dat bevestigt Dick Ruys, voorzitter van de commissie van toezicht van beide detentieboten. Over de verblijfsduur op de detentieboten is al langer discussie. In maart van dit jaar oordeelde de Amsterdamse rechtbank dat ,,de beperkingen in grondrechten'' op de boot zo ,,disproportioneel'' zijn dat het niet verantwoord is vreemdelingen langer dan zes maanden op de boot vast te zetten. De rechter hekelde het gebrek aan ruimte en privacy op de boot. De bewoners zitten met zijn vieren of zessen op één cel en nuttigen ook daar hun (magnetron) maaltijden. En in tegenstelling tot huizen van bewaring is er op de detentieboot geen arbeid, geen educatie en beperkte mogelijkheid om te sporten. De rechtbank in Alkmaar achtte twee maanden later een verblijf langer dan een half jaar wel rechtmatig.

De vreemdelingen die er langer dan een half jaar vastzitten kunnen niet worden uitgezet omdat ze zelf niet meewerken of het land van herkomst dat niet doet. Toezichthouder Ruys waarschuwt voor het te lang vasthouden van vreemdelingen op de bajesboot: ,,Je moet bewoners niet langer dan een half jaar vasthouden onder deze minimale omstandigheden en dit sobere regime. Anders creëer je een hogedrukpan en is de Schipholbrand de eerste van een reeks incidenten.'' Hij sluit niet uit dat mensen die langer dan een half jaar vastzitten ,,voor de nodige onrust gaan zorgen''.

Justitie wil de komende maanden twee nieuwe detentieboten voor vreemdelingenbewaring in gebruik nemen. Het gaat om een boot voor 500 illegale vreemdelingen in Dordrecht en een andere boot voor nog eens 300 uit te zetten illegalen in Krimpen aan den IJssel. Volgens de Tilburgse hoogleraar vreemdelingen- en strafrecht Anton van Kalmthout heeft Nederland met deze vorm van vreemdelingenbewaring zijn ,,humane gezicht'' verloren, ,,het Nederlandse systeem onwaardig''. Van Kalmthout: ,,Illegaal zijn is geen strafbaar feit in Nederland. De meerderheid heeft niks op zijn kerfstok. En toch behandelen we deze mensen slechter dan criminelen.'' Van Kalmthout zet vraagtekens bij de effectiviteit. ,,Het gaat volgens onderzoeken in totaal om zo'n 150.000 tot 200.000 uit te zetten vreemdelingen. Het uitzettingspercentage bedraagt zo'n 40 procent. Dan concludeer ik dat het nu niet efficiënt verloopt, ook niet op de bajesboot.''

Interview: pagina 3