Afrikaan telt niet mee in `Gardener'

Er zitten een paar goede scènes in The Constant Gardener, een in Kenia gesitueerde thriller naar een boek van John le Carré over corruptie, liefde en Engels zijn. Een van die scènes speelt zich af in een mortuarium, waar de hoofdpersoon, een Engelse diplomaat, zijn vrouw moet identificeren. Hij wordt vergezeld door een vriend en collega. De mannen reageren nogal verschillend op de gebeurtenis. De echtgenoot staat erbij alsof hij ook in een bloemenwinkel of een kledingzaak had kunnen staan. De vriend begint te braken. De regie van Fernando Meirelles is in deze scène zo helder dat je je meteen afvraagt in hoeverre hun gedrag is veroorzaakt door karakter, afkomst en relatie tot de overledene.

Er zitten ook verschrikkelijke scènes in The Constant Gardener. Meirelles heeft veel oog voor de gewoontes van de Engelsen in Kenia, wat volgens sommigen komt doordat hij een Braziliaan is, die dus met enige antropologische afstand naar deze mensensoort kan kijken. Die interesse strekt zich niet uit tot de meerderheid van de bewoners van dit Afrikaanse land. Zij horen bij het decor, net als de fraai gefotografeerde bomen, bergen en rotsen. Wie zich daar niet aan stoort, zal zich kunnen verlustigen aan deze film, waarin sommige Engelsen het hart op de juiste plaats hebben zitten en andere niet. De overleden vrouw is een actievoerster die hartverwarmend met de plaatselijke bevolking omgaat. De intrige wijst een beschuldigende vinger naar de westerse farmaceutische industrie, die profiteert van die arme stakkers die al zo zielig aan aids aan het overlijden zijn. Afrikanen hebben in deze film ongeveer de status van varkens in de bio-industrie.

Fernando Meirelles was eerder een van de regisseurs van Cidade de Deus (City of God), en werd voor deze film gevraagd toen de Britse regisseur Mike Newell afzegde omdat hij liever Harry Potter IV maakte. De regisseur heeft in interviews herhaaldelijk beweerd dat hij het Keniaanse aandeel in het verhaal juist heeft vergroot. Mischien had het dus nog erger gekund.

Meirelles hanteert voor een deel hetzelfde heftige camerawerk dat in die film zo opviel. De relatie tussen de twee hoofdpersonen wordt mooi vaag gehouden; was het ware liefde of gebruikte de activiste haar huwelijk met een diplomaat als dekmantel? Ralph Fiennes lijkt geknipt voor de rol van de tuinier uit de titel; een gentleman die afscheid moet nemen van alles waarin hij ooit heeft geloofd. Door veel critici is hij al voor een Oscar voorgedragen, net als tegenspeelster Rachel Weisz en de rest van de film, die het geweten dan ook op een comfortabele en niet op een confronterende manier wil wakker schudden.

The Constant Gardener. Regie: Fernando Meirelles. Met: Ralph Fiennes, Rachel Weisz, Bill Nighy, Hubert Koundé, Danny Huston. In: 20 bioscopen.