`Wantrouwen bij publiek over besteding Europees geld'

Maarten Engwirda, lid van de Europese Rekenkamer, zou graag meer controle over Europese uitgaven in de lidstaten willen. ,,Er zijn veel gevestigde belangen.''

Bijna tien jaar is de Nederlander Maarten Engwirda (62) lid van de Europese Rekenkamer. Al die tijd heeft dit instituut nog nooit een zogeheten betrouwbaarheidsverklaring over de Europese begroting kunnen afgeven, ofwel kunnen vaststellen of de uitgaven juist zijn besteed. Maar gefrustreerd is de man die in de jaren zeventig en tachtig voor D66 in de Tweede Kamer zat allerminst. ,,We zijn op de goede weg.''

Bent u niet bang voor de krantenkoppen waarin staat dat de Rekenkamer de Europese begroting weer niet heeft goedgekeurd?

,,Ach, de Rekenkamer van de VS heeft de afgelopen tien jaar ook nooit een goedkeurende verklaring afgegeven. En dan hebben we het over één land. Europa is als constructie veel ingewikkelder. Maar natuurlijk weet ik dat vooral het Europees Parlement zeer ongelukkig is dat altijd weer die negatieve verklaring wordt afgegeven en men daarna wel decharge aan de Commissie moet verlenen voor de uitvoering van de begroting.''

Is de ontevredenheid van het Parlement niet terecht?

,,Ik weet dat die goedkeuringsverklaring er nooit zal komen als we op de huidige wijze doorgaan. Het fundamentele probleem van de Commissie is dat zij eindverantwoordelijk is voor de uitvoering van een begroting die voor 80 procent door de lidstaten wordt uitgevoerd. Je zal naast de controle-kaders van de Commissie zelf ook controle moeten krijgen op het niveau van de nationale lidstaten. Ik denk dat er goedkeurende verklaringen van de ministers van Financiën uit de lidstaten moeten komen die dan worden gecontroleerd door een onafhankelijk orgaan.''

Maar het rondpompen van geld – kenmerk van veel begrotingsposten – is toch vragen om moeilijkheden?

,,De regelgeving zoals die is vastgesteld door de politiek is voor ons een gegeven. Maar we hebben in rapporten wel gezegd dat één probleem van controle in Europa is dat de regelgeving zo ingewikkeld is en dat geldt zeker voor de structuurfondsen die bedoeld zijn om achtergebleven regio's te ondersteunen. Het Nederlandse Centraal Planbureau heeft er in de macro-economische verkenningen over geschreven. Een oplossing is nog strengere regelgeving, maar dat leidt tot nog meer administratieve lasten. Maar volgens het Planbureau zouden de rijke landen ook een som geld kunnen afdragen aan de regeringen van de armere lidstaten. Die zijn veel beter in staat dan de instanties in Brussel om te bepalen waar dat geld het best in hun land besteed kan worden. Voor die opvatting heb ik als privé-persoon veel sympathie. Want structuurfondsen zijn toch bedoeld om een herverdeling tot stand te brengen tussen de welvaartsniveaus van de verschillende lidstaten.''

Ziet u dat ook gebeuren?

,,Het probleem is dat door het verspreiden van die structuurfondsen over armere delen van rijkere lidstaten er ontzettend veel gevestigde belangen zijn gegroeid. Zo gaat dat ook in Nederland. Gegeven het feit dat Nederland vindt dat het te veel betaalt zegt minister Zalm: als ik niet minder kan afdragen dan moet ik zorgen dat ik zoveel mogelijk binnenkrijg. En dus worden er soms projecten met de haren bijgesleept om maar te kunnen profiteren.''

Hoe staat het met de financiële discipline in Europa?

,,Die verbetert heel duidelijk.''

Daar denken de Europese burgers toch anders over, zo bleek nog eens bij de discussies over de Grondwet.

,,Al ver voor die discussies merkte ik een groot wantrouwen bij de publieke opinie over de besteding van Europese gelden. Deels komt dat doordat het voor iedereen ver van het bed is, maar het heeft natuurlijk ook te maken met tekortkomingen van het beheer.''

Bent u geschrokken van de voortgangsrapporten over de kandidaat-lidstaten Bulgarije en Roemenië waarin melding werd gemaakt van welig tierende corruptie?

,,Het is aan de politiek om de afweging te maken of die landen op deze basis lid kunnen worden. Er zijn daar forse problemen. Maar er is bij die landen ook een enorme drive om lid te worden. Ik denk dat er forse veranderingen en verbeteringen kunnen worden ingezet als ze eenmaal lid zijn van de Unie.''

Hoort corruptie niet bij de fase waarin deze landen nu verkeren?

,,Ik vind dat je onderscheid moet maken tussen extreem kapitalisme en corruptie. Corruptie kan niet getolereerd worden. In de Europese verworvenheden hoort corruptie absoluut niet thuis. Voor corruptie wil ik dan ook een zero-tolerancehouding aannemen.''