SPD omarmt het kersverse regeerakkoord

Drie dagen neemt de partij van Gerhard Schröder om afscheid te nemen van de eigen kanselier en te wennen aan de nieuwe coalitie.

Veel lof. Een korte filmimpressie van zeven jaar regeren. Een staande ovatie. Toen was de periode-Schröder voorbij. Zeven jaar zwoegen, twaalf minuten jubelend applaus. Hartelijk bedankt, tot ziens.

Drie dagen zit de SPD bijeen in een congrescentrum even buiten Karlsruhe, met één oog gericht op het verleden en een op de toekomst. Drie dagen om afscheid te nemen van een eigen kanselier. Drie dagen om te wennen aan een nieuwe coalitie, onder aanvoering van voormalig aartsvijand CDU. Drie dagen ook om na te kaarten over de revolte tegen voorzitter-Müntefering, exact twee weken geleden. Drie dagen om van het ene tijdperk naar het volgende te wisselen en plooien glad te strijken.

Het werd een soepele overgang. Zeker voor een partij die nooit tot rust lijkt te komen. Een partij die nooit genoegen neemt met de macht, zoals de politicoloog Franz Walter het onlangs omschreef. Sociaal-democraten, constateerde hij, worstelen graag met zichzelf omdat ze altijd meer willen dan ze in het heden kunnen bereiken.

Twee weken geleden oefende de partij nog in zelfdestructie door een populaire voorzitter met een korte maar respectabele staat van dienst in het nauw te brengen. Net toen de coalitiebesprekingen hun hoogtepunt bereikten. Gisteren en vanochtend overheersten pragmatisme en broederliefde.

Kritische geluiden waren zeldzaam, de partij bejubelde zichzelf als één warme familie. Schröder was vol lof over demissionair minister van Financiën Hans Eichel, die prompt meerdere tranen moest wegpinken. Müntefering maakte een verzoenend gebaar naar de jonge vrouw die hem uit de voorzittersstoel wipte, waarop Andrea Nahles haar slachtoffer en vroegere mentor toch maar even met vochtige ogen knuffelde.

Het kersverse regeerakkoord met de christen-democraten werd met overweldigende meerderheid aangenomen: van ruim 500 afgevaardigden stemden slechts 18 tegen. De toekomstige SPD-ministers werden met slechts twee onthoudingen in de ring gestuurd. En Franz Müntefering werd met slechts één enkele tegenstem als vice-kanselier in de nieuwe regering afgevaardigd. De schade die Müntefering in de ruzie met Nahles en het partijbestuur had opgelopen, werd door het regionale kader van de partij ruimschoots hersteld.

De sociaal-democraten zijn niet dolgelukkig met het akkoord dat de basis vormt voor de nieuwe regering-Merkel. De BTW-verhoging van drie procentpunten tot 19 procent treft de lagere inkomens hard. Er wordt bezuinigd op regelingen voor werklozen. Daar staat tegenover dat de medezeggenschap in bedrijven overeind blijft, dat kernenergie langzaam uitgefaseerd wordt, dat gezinnen financieel ondersteund worden. ,,Deze regering'', zei Schröder over zijn opvolging ,,draagt onmiskenbaar, en misschien wel hoofdzakelijk, een sociaal-democratische handtekening''. De SPD-afgevaardigden waren het kennelijk met hem eens.

Veel keus had de partij overigens niet. Afwijzing zou mogelijk bestraft worden met nieuwe verkiezingen. ,,Laten we het erop wagen'', zei beoogd vice-kanselier Müntefering. ,,Je kunt uit angst voor de dood zelfmoord plegen'', zei hij, maar je kunt ook de stap in een grote coalitie riskeren.

Matthias Platzeck, die vanmiddag tot partijvoorzitter is gekozen, onderstreepte dat de grote coalitie geen liefdeshuwelijk is maar dat ze wel een garantie is voor het voortbestaan van de verzorgingsstaat naar Europees model. Er is niets dat Duitsland harder nodig heeft dan vertrouwen in de toekomst en zelfvertrouwen, aldus Platzeck. Mocht de SPD op korte termijn een kanselierskandidaat nodig hebben, dan geldt hij als de beste optie. Hij werd gekozen met 99,4 procent van de stemmen.

En Schröder? Schröder sprak de hoop uit dat de nieuwe regeringscoalitie efficiënt zal zijn. ,,Een grote coalitie kan, als ze het wil, de tactische blokkades tussen de partijen in Duitsland overwinnen.''

Gisteren, aan het begin van de avond, nam de scheidende kanselier plaats in een hoekje van het café van het perscentrum, traditiegetrouw gesponsord door een sigarettenfabrikant. Vroeger raakten camerateams dan slaags om niets te missen. Gisteren stond Schröder er even alleen met zijn glaasje water. Snel vroeg hij zijn staf in de buurt te blijven. Zijn eenzaamheid duurde niet lang, maar toch.