Oud DNA wijst op afstamming van jagers

Van 24 vroege Europese landbouwers zijn delen van het mitochondriaal DNA (mtDNA) gereconstrueerd. Bij zes van deze mensen, die ongeveer 7250 jaar geleden leefden, zijn mtDNA-varianten gevonden die tegenwoordig zeer zeldzaam zijn. Uit dat gegeven leiden de betrokken genetici en prehistorici af dat het onwaarschijnlijk is dat de huidige Europese bevolking in sterke mate afstamt van deze vroege landbouwers. Als toen een kwart van de landbouwbevolking drager was van die variant, en van de huidige Europese bevolking nog maar 0,2 procent, dan is het onwaarschijnlijk dat die huidige bevolking van die landbouwers afstamt, zo wijzen computermodellen uit. Afstamming van de al langer in Europa levende jagers-verzamelaars is dan waarschijnlijker. Het mtDNA-onderzoek is gepubliceerd in het tijdschrift Science van 11 november.

Het gaat om de Bandkeramiek-cultuur die zich vanaf 7500 jaar geleden in een paar honderd jaar vanuit het Midden-Oosten verspreidde over Europa. Deze groep bracht ook de landbouw naar de lössgronden van Zuid-Limburg.

De afstamming van de huidige autochtone bevolking in Europa geldt als een cause célèbre in het genetisch onderzoek. In de al decennia woedende discussie staan twee kampen tegenover elkaar. Het ene kamp, onder leiding van de bekende geneticus Luiga Luca Cavalli-Sforza, benadrukt de dominante afstamming van de eerste landbouwers. In die visie was de verspreiding van de landbouw in Europa in essentie een volksverhuizing. Het andere kamp benadrukt vooral de gaten in dit volksverhuizingsbetoog. Zo ontbreken bijvoorbeeld aanwijzingen voor een sterke bevolkingsgroei in die vroege landbouwtijd. In hun visie verspreidde de landbouw zich omdat jagers-verzamelaars de nieuwe techniek overnamen.

Volgens een analyse op basis van het Y-chromosoom uit 2002 nemen de landbouwers ongeveer de helft van de afstamming van de huidige Europeanen voor hun rekening. Het Y-chromosoom erft alleen via de mannelijke lijn over. Het mtDNA, dat nu geanalyseerd is, erft alleen via de vrouwelijke lijn over. Als de huidige Europese bevolking in de mannelijke lijn maar voor de helft van de landbouwers afstamt en in de vrouwelijke lijn helemaal niet, blijft nog maar een kwart landbouwafstamming over. Maar het landbouwkamp geeft niet op. In een reactie in Science noemt Cavalli-Sforza de nieuwe conclusies ,,overhaast''.