Oezbekistan: 20 jaar voor `terroristen'

Het Oezbeekse Hooggerechtshof heeft gisteren na een algemeen als showproces bestempelde rechtszaak vijftien mannen veroordeeld wegens hun ,,terroristische coup'' in Andizjon, op 13 mei.

Een paar uur later tekende de Oezbeekse president Islam Karimov in Moskou een akkoord dat voorziet in vergaande militaire samenwerking tussen Rusland en Oezbekistan.

In Andizjon brak op 13 mei een volksopstand uit, nadat een groep gewapende opstandelingen een gevangenis had bestormd. Het Oezbeekse leger drukte die opstand met geweld de kop in: naar schatting vijfhonderd burgers werden doodgeschoten. In het Westen werd het bloedbad zo scherp gehekeld dat president Karimov zijn strategische bondgenootschap met de VS verbrak en de banden met Rusland aanhaalde.

De vijftien mannen die gisteren in Tasjkent werden veroordeeld, twaalf Oezbeken en drie Kirgiezen, werden schuldig bevonden aan ,,terrorisme, pogingen de grondwettelijke orde omver te werpen en het nemen van gijzelaars''. Vijf beklaagden kregen twintig jaar gevangenisstraf, één kreeg achttien jaar, drie kregen zeventien jaar, twee zestien jaar en vier veertien jaar.

De vonnissen – mild naar Oezbeekse begrippen, volgens waarnemers omdat ze zichzelf tijdens het proces ernstig hebben beschuldigd – zijn door mensenrechtenorganisaties direct veroordeeld. De bekentenissen zouden met foltering en intimidatie zijn verkregen, andere bewijzen zijn niet gepresenteerd, de advocaten waren niet onafhankelijk, de verdachten mochten geen contact met hun advocaten onderhouden en ook de rechtbank was niet onafhankelijk. De organisatie Human Rights Watch sprak van ,,een showproces'' en Washington van ,,een oneerlijk proces''.

Een paar uur nadat in Tasjkent de vonnissen werden uitgesproken, ondertekende president Islam Karimov in Moskou met president Poetin een akkoord dat voorziet in zeer nauwe samenwerking van beide landen op militair en veiligheidsgebied. Zo mogen beide landen van elkaars militaire faciliteiten gebruik maken en beloven beide landen elkaar te hulp te komen als het andere land doelwit wordt van ,,agressie''. Karimov prees in Moskou de rol van Rusland in Centraal-Azië.

Waarnemers zien een direct verband tussen het bloedbad in Andizjon en de samenwerking tussen Moskou en Tasjkent. Het Westen, inclusief de VS die een Oezbeekse basis mogen gebruiken voor hun oorlog tegen het terrorisme, heeft Karimov scherp veroordeeld wegens het bloedbad. Daarop gebood Karimov de Amerikanen de Oezbeekse basis nog dit jaar te ontruimen en keerde hij zich tot Moskou, dat zijn lezing, als zou in Andizjon een fundamentalistische staatsgreep zijn voorkomen, steeds heeft gesteund.