Lach en traan bij drieluik `Idealen'

Alle dagen dat Sabine gevangen zat, liet haar moeder een licht op de veranda branden en deed haar oma nooit de deur op slot. Het zijn bijzinnen in het relaas van actrice Lieke Benders, maar de wanhoop en ongerustheid die er doorheen sijpelen doen je de tranen in de ogen springen. Philomela heet de voorstelling die regisseur Silvia Andringa maakte in het kader van Idealen, een theaterdrieluik van drie Maastrichtse gezelschappen.

Het verhaal is gebaseerd op Philomela, dochter van koning Pandion, uit Ovidius' Metamorphosen. Die werd verkracht, ontvoerd en mishandeld. Maar het is ook het verhaal van Sabine Dardenne, het meisje dat Dutroux overleefde.

Andringa van theatergezelschap Het Laagland heeft een adembenemend breekbare voorstelling gemaakt. De nadruk ligt in Philomela niet op het lijden, maar op het overleven: het meisje blijft proberen haar binnenste heel te houden, ondanks het beuken van de buitenwereld.

De `idealen' van de andere twee regisseurs zijn heel anders van toon. Regisseur Hans Trentelman van theatergezelschap Het Vervolg koos voor Gras van auteur Esther Gerritsen, waarin een gezin op een camping elkaar tragikomisch het bloed onder de nagels vandaan pulkt. Het is een stuk dat de afgelopen jaren bij afstuderende theaterschoolleerlingen populair werd, waarschijnlijk omdat de bijtende teksten van Gerritsen niets aan duidelijkheid te wensen overlaten, maar tegelijkertijd de lach opwekken.

Trentelman plaatst het ontwrichte viertal op tuinstoelen frontaal voor het publiek. De dochter die gestudeerd heeft en zich nu volgens haar moeder ,,te goed'' voor iedereen voelt. De zoon met ,,zuurstofgebrek'' bij de geboorte, die alleen maar kuilen graaft, kuilen die lang niet zo onschuldig blijken als ze lijken. Vader en moeder die de liefde reeds lang voorbij zijn, ma agressief weggedoken in haar burgerlijkheid, pa gevlucht in de wolken. Als dit gezin de idealen van de regisseur moet verbeelden, dan heeft hij er bar weinig. Er is geen liefde, geen samenhang, maar het is wel een goed stuk, adequaat geregisseerd door Trentelman.

Inventief en luchtig is tenslotte Chocorammetjes met boto van Jef Van gestel, die vorig jaar terecht als beste afstuderende theatermaker de Ton Lutzprijs won. Van gestel werkt onder de vlag van werkplaats Huis van Bourgondië. Hij vertelt het verhaal van een eenzaam ,,madammeke'' dat een boef vangt. Ze bindt hem vast met huishoudfolie en wil weten of hij geheimen heeft.

An Hackselmans en Peter Vandemeulebroecke vormen een uitstekend paar. Hackselmans laat haar stem rijzen en dalen, ze spuugt en fluistert en maakt haar personage weerbaar en humorvol, wat de voorstelling nog innemender maakt. Vandemeulebroecke weet als lieve dief met kleinere bewegingen te behagen. Hij staart met grote ogen naar de dame die hem zorgzaam een enorme stapel chocolade boterhammen door de strot duwt en als grootste verlangen zegt te willen dat hij een douche neemt.

Een bezoek aan Idealen is een tocht langs verschillende werelden. De wereld van Van Gestel, waarin het kwaad weliswaar bestaat, maar de menselijke interactie overwint. Het relaas van Andringa, waaruit een diep vertrouwen in innerlijke kracht spreekt. En tenslotte de cynische voorstelling van Trentelman, met mensen die elkaar nooit zullen bereiken. Gelukkig kan het publiek daar op zijn beurt gezamenlijk om lachen.

Voorstelling: Idealen 1. Philomela door Het Laagland. Regie: Silvia Andringa. 2. Gras door Het Vervolg. Regie: Hans Trentelman. 3. Chororammetjes met boto door Huis van Bourgondië. Regie: Jef van Gestel. Gezien: 11/11 Huis van Bourgondië, Maastricht. Nog te zien t/m 19/11 in Het Laaglandtheater, Sittard. Inl. (046) 4007276 of www.hetlaagland.nl