PvdA Rotterdam lonkt naar Marco Pastors

De Rotterdamse PvdA-lijsttrekker Peter van Heemst is in het gat gesprongen dat het CDA heeft laten vallen. ,,Marco Pastors heeft een medestander in mij.''

Wat het CDA in Rotterdam niet lukte, daarin slaagde PvdA-lijsttrekker en Tweede-Kamerlid Peter van Heemst dit weekeinde metéén: een inhoudelijk standpunt verenigen met politieke behendigheid.

Marco Pastors heeft ,,een medestander in mij'', zei Van Heemst, ,,als hij zegt dat mensen hun misdragingen niet mogen rechtvaardigen of toedekken door zich te verschuilen achter hun geloof''. Maar Pastors vindt in Van Heemst ,,een tegenstander, als hij zegt dat geloof per definitie niet deugt''.

De Rotterdamse PvdA steunde de motie van wantrouwen die het vertrek veroorzaakte van Marco Pastors (Leefbaar Rotterdam). De wethouder struikelde vorige week over zijn suggestie dat moslims hun religie vaak gebruiken als reden voor wangedrag, bijvoorbeeld door niet te stelen van moslims maar wel van niet-moslims.

De motie kreeg een meerderheid dankzij het CDA. Maar niet alleen het CDA, óók de PvdA ontving na het debat veel afkeurende reacties. In deze reacties betuigden (potentiële) PvdA-stemmers hun steun aan de uitspraken van Marco Pastors, die zij tenminste helder vonden.

Zaterdag liet Peter van Heemst zich interviewen door het Radio 1 Journaal en het NOS-Journaal op Nederland 1. Dat laatste gebeurde tijdens een wandeling van de Rotterdamse PvdA-lijsttrekker met PvdA-fractieleider Wouter Bos over een markt in Rotterdam. Van Heemst: ,,Wat mij betreft is het zeer de moeite waard om verder te praten over de dingen die [Pastors] heeft gezegd. Want het gaat denk ik over problemen die heel veel mensen in de stad herkennen. (...) Ik had het zelf zo kunnen zeggen en ook zo moeten zeggen.''

Hiermee is de PvdA in Rotterdam onder Peter van Heemst een andere verkiezingscampagne begonnen dan diezelfde PvdA een half jaar geleden nog van plan was. Toen had de partij zich voorgenomen campagne te gaan voeren met ,,een toon van verzoening'' (PvdA-fractieleider Bert Cremers) tegenover de harde toon van het Rotterdamse college (Leefbaar Rotterdam, CDA en VVD).

Dit ,,bruggen bouwen en houvast bieden'' (Peter van Heemst op zijn weblog tijdens de PvdA-lijsttrekkersverkiezing die hij op 14 oktober won) paste ook in het oppositiegeluid van de afgelopen drieëneenhalf jaar. Fractieleider Bert Cremers, enkele maanden geleden nog: ,,Als je [als college problemen ophangt aan een godsdienst], zeg je tegen mensen dat een wezenlijk deel van hun identiteit de oorzaak is van de problemen. Je theologiseert de problemen en geeft een collectief de schuld. Dat is onterecht.''

Dit mag zo zijn, de gebeurtenissen van vorige week hebben opnieuw laten zien dat politici beter geen collega's onder vuur kunnen nemen van wie de kiezer denkt: die zegt wat ik vind. In vorige week prompt gehouden opiniepeilingen bleken alleen Leefbaar Rotterdam en Pastors op begrip (en kiezerssteun) te kunnen rekenen. Hun opvattingen werden gezien als duidelijk en overtuigend.

Dit gold niet voor het CDA van Leonard Geluk (lijsttrekker) en Harm van den Born (fractieleider). Niet alleen werd in alle peilingen geoordeeld dat zij er kennelijk op uit waren hun coalitiepartner monddood te maken, ook kregen ze als de verliezers van het debat nauwelijks aandacht van de media – en dus geen gelegenheid om hun authentieke, maar rechtlijnige standpunt nog eens uit te leggen.

Dit weekeinde hield Peter van Heemst zich aan de politieke wet `spring in het gat dat je tegenstander openlaat'. De afgelopen jaren wist alléén het CDA het precaire evenwicht te bewaren tussen enerzijds de wil om ,,als grootstedelijke pluriforme samenleving het accent te leggen op samenleven'' (het college-akkoord) en anderzijds minder fijnzinnig getoonzette wensen als ,,straatroof, onveiligheid, inbraak, moorden, misdrijven, overtredingen: het moet ophouden, we zijn het zat!'' (hetzelfde akkoord). Alle andere partijen schaarden zich hetzij aan de moslim-onvriendelijke kant van Leefbaar Rotterdam (VVD, een aantal eenmansfracties) of daar tegenover (de linkse oppositie).

Sinds dit weekeinde probeert de PvdA de plek van dit wankele, door het CDA verlaten evenwicht te bezetten. Hoe moeilijk dat is, ondervond de nieuwe lijsttrekker meteen. Nadat Peter van Heemst had gezegd ,,dat [Marco Pastors] iets over de islam zei, was een breuk met zijn belofte om dat niet meer te doen. Wat hij inhoudelijk zei, is een andere discussie'', werd nog dezelfde dag gesuggereerd dat Van Heemst achter Marco Pastors zou staan. Volgens Van Heemst is dit beeld ,,ten onrechte'' ontstaan doordat is ,,geknipt'' in zijn uitspraken voor het Radio 1 Journaal. Zaterdagavond liet de PvdA een persbericht uitgaan met daarin ,,de volledige tekst van de terugblik van Peter van Heemst''.