Minister: dit is onwerkbaar

Minister Van Ardenne gaat met de samenwerkende hulporganisaties praten om tot betere verantwoording van hulpgelden te komen.

Minister Van Ardenne (Ontwikkelingssamenwerking, CDA) heeft vorige maand opdracht gegeven tot een accountantsonderzoek naar de financiële verantwoording van de Kosovo-actie uit 1999 van de Samenwerkende Hulporganisaties (SHO). Deze krant publiceerde zaterdag de resultaten van een eigen onderzoek. Daaruit blijkt dat een deel van het hulpgeld voor Kosovo door onzorgvuldigheid en oneigenlijk gebruik niet altijd goed besteed is.

Novib en Rode Kruis hebben gelden die bedoeld waren voor hulp aan Kosovo ten onrechte in eigen kas gestopt. Wat is uw reactie?

,,Als het waar is, is het volkomen terecht dat ze het geld nu terugbetalen. Ik ga nog verder. Als men zich bij toekomstige hulpacties niet binnen redelijke termijn kan verantwoorden, zal ik gelden terugvorderen van de SHO. Ik ga niet nog eens vier jaar lang wachten op de verantwoording. Dit is onwerkbaar.''

Dit was niet de eerste SHO-actie waar uw ministerie geld aan heeft gegeven. De vraag is of het ministerie wel altijd voldoende eisen gesteld heeft aan de SHO over het afleggen van financiële verantwoording.

,,Jawel, daar hebben we nauwkeurige afspraken over. Die worden in het zogenoemde `protocol' opgenomen. Het is niet zo dat iedereen maar naar goeddunken kan verantwoorden. Dat is ook de reden waarom we er nog steeds mee bezig zijn. Ik ga de SHO daarom uitnodigen voor een gesprek over een betere verantwoording van de besteding van het hulpgeld naar overheid en publiek.''

Was u verbaasd over de uitkomst van het onderzoek

,,Nee, wij zijn zelf nog steeds met het dossier bezig. De SHO moeten de laatste eurocent verantwoorden. We hebben nog steeds geen goed zicht op de besteding. Dan gaat het om de 900.000 euro die mijn voorgangster aan de SHO heeft gegeven voor Kosovo. Daarnaast was er een publieksactie die veel meer heeft opgebracht. Het is gebruikelijk dat SHO over het totaal verantwoording afleggen. Wij kregen eerst een rapportage waarin stond dat 109 miljoen gulden besteed was. Later kregen we een rapportage met 112 miljoen gulden. We begrijpen die verschillen niet. Al een hele tijd liep daar een vraag en antwoordspel over tussen ministerie en SHO. We zijn er tot op de dag van vandaag nog niet uit. Het onderzoek dat nu nog loopt moet de transacties tussen de hulporganisaties en de SHO in kaart brengen en uitwijzen hoeveel overhead in rekening is gebracht. Zolang wij niet tot de laatste cent de verantwoording hebben, sluiten wij de boeken niet. Dat u als krant ook uw neus in de juiste boeken heeft gestoken, is prima. Ik denk dat u daarmee de SHO blijvend wakker heeft geschud. Dat was ook nodig.''

Uw ministerie heeft jaren genoegen genomen met eindverslagen van SHO-leden die niet door accountants gecontroleerd waren. Had u dat niet standaard moeten vragen?

,,Dat is van destijds. Daar heb ik zelf weinig zicht op. Het is doodnormaal dat je gecertificeerde verantwoording vraagt. De jaarverslagen die we van de organisaties krijgen worden gecontroleerd, die zijn wel gecertificeerd.''

Het gaat om de financiële verantwoording van de individuele SHO-leden. Die zijn nooit gecertificeerd. U laat nu een accountant onderzoek doen naar de niet-gecertificeerde verantwoordingen. Zou u niet in de toekomst uw eisen aanscherpen?

,,Dat is de oplossing. Voor de actie voor Kosovo hebben we om een extern onderzoek gevraagd omdat we geen bevredigende antwoorden kregen. Dat was eerder geen probleem. Als we vragen hadden, kregen we bij eerdere acties wél bevredigende antwoorden. Maar het ligt voor de hand om standaard gecertificeerde verantwoordingen te vragen.''

Moeten we niet naar een model als in Groot-Brittannië, waar een onafhankelijke organisatie de besteding van hulpgeld controleert en coördineert?

,,Dat model werkt wel. Maar ik ga daar als minister voor ontwikkelingssamenwerking niet over. Dat moeten de SHO zelf doen. Ze moeten niet willen dat ze zo in het defensief komen. Ze kennen dat Britse model. Het lijkt me goed dat ze daar zelf het initiatief toe nemen.''