`Ik wil gewoon dat de zaal altijd vol zit'

Bij Opera Zuid gaat zaterdag De speler van Prokofjev in première. Het is de eerste voorstelling die is opgezet door de nieuwe artistiek leider van Opera Zuid, sopraan Miranda van Kralingen.

Ze is een paar dagen thuis, in Friesland. Daarna volgt dan weer een periode in Maastricht, voor de laatste repetities van Prokofjevs opera De speler die zaterdag in première gaat. ,,Dat kris kras door Nederland reizen ben ik inmiddels wel gewend'', zegt Miranda van Kralingen. In juli 2004 trad ze al aan als artistiek leider van Opera Zuid, maar De speler is de eerste productie die niet al door haar voorganger Mike Ashman was gepland en waarvoor ze dus echt zelf verantwoordelijk is. ,,Zo kun je het zien'', beaamt ze. ,,Maar dat klinkt zwaarder dan ik het voel. Als zangeres krijg ik applaus en aandacht; dat contact met het publiek vind ik heerlijk. Hier gaat het om het bedrijf Opera Zuid. Als artistiek leider zet ik me daarvoor op de achtergrond in, met mijn ervaring als zangeres als basis. Dat is een aangename balans.''

Van Kralingen had al aangekondigd dat ze jonge en/of Nederlandse zangers een kans wil geven in toegankelijke, publieksvriendelijke opera's. Wie kijkt op de website (www.operazuid.nl) ziet dat ze woord houdt. Producties van De speler, Don Giovanni (maart) en De parelvissers (mei) zijn bezet met veel onbekende namen. In De speler wordt de vrouwelijke hoofdrol gezongen door de jonge Nederlandse sopraan Francis van Broekhuizen. In De parelvissers zingt bariton Hans Vosschezang aan de zijde van Marco Bakker. En Don Giovanni beproeft zijn verleidingskunsten op de Nederlandse sopranen Machteld Vennevertloo, Claudia Pattaca en Annemarie Kremer. ,,Er heerst hier de cultuur dat alles wat je uit het buitenland haalt beter is'', zegt Van Kralingen. ,,Dat is totale onzin. Er wordt door sommige pedagogen echt goed lesgegeven. Maar Nederlandse zangers engageren voor dragende rollen, is niet politiek correct. Pas als je het hebt gemaakt in het buitenland, word je een keer gevraagd.''

Inmiddels is Van Kralingen druk met de audities voor de komende seizoenen. ,,Ze noemen me de auditiekoningin'', lacht ze. ,,En inderdaad: ik vind het scouten van zangers erg belangrijk. De audities zijn altijd rolgericht, maar de uitdaging is te zien wat iemand verder allemaal kan. Het draait bij mij om meer dan alleen een mooie stem. Iedereen krijgt ruim de tijd, zodat ik kan uitvinden of hij behalve mooi kan zingen ook kan acteren, en in staat is tot prettig samenwerken met de regisseur en de dirigent.

Uit de auditanten heeft Van Kralingen inmiddels zes zangers geselecteerd, die vanaf volgend seizoen twee seizoenen lang alle hoofdrollen zullen zingen. Voor Nederlandse begrippen is zo'n huisensemble een nieuw fenomeen. ,,Het gaat me erom dat de zangers intensief samenwerken'', legt ze uit. ,,Het acteerwerk wordt er reliëfrijker van als zangers niet in elke productie opnieuw aan elkaar moeten wennen.''

Binnen het bedrijf verliep de komst van Van Kralingen tamelijk soepel. ,,Alleen aan mijn directheid moest men wennen. Maar nu hoor ik vaak: je bent tenminste helder. Ik wil een goede manager zijn, dus ik bemoei me overal mee. Ik heb het proces achter de schermen altijd interessant gevonden – dat helpt me nu. Ik heb verstand van kap, grime, kostuums en decors. Als zangeres heb ik ervaren wat je allemaal zou moeten kunnen op een toneel. Daardoor weet ik nu dus ook wat ik wel of niet van mensen kan eisen.''

Per seizoen maakt Opera Zuid, Nederlands kleinste professionele operagezelschap, drie opera's. Het andere reizende operagezelschap, de Nationale Reisopera, heeft een structureel hoger budget, maar is na subsidiekortingen ook gekrompen naar vier scenische producties per jaar.

Omdat de Reisopera ook in het Zuiden speelt, en Opera Zuid ook in het Noorden, rijst vaak de vraag of fusie tot één groter operagezelschap niet zinvoller zou zijn. ,,Nee. Ik zal er tot mijn laatste snik tegen protesteren'', reageert Van Kralingen. ,,Opera Zuid heeft een totaal ander profiel en ook totaal andere ambities. Ik wil geen moderne of onbekende stukken brengen, maar leuke familievoorstellingen. De sprookjesopera Rusalka van Dvorák in de winter, of Rossini's Il barbiere di Siviglia. Wij zijn te klein om risico's te nemen. Ik wil gewoon dat de zaal altijd vol zit.''

Intendant Guus Mostart van de Reisopera, hiervoor `director of art administration' van de English National Opera, werkt veel met Engelse zangers en regisseurs. Opera Zuid is na het vertrek van de Brit Ashman artistiek meer oostwaarts georiënteerd. Een bewuste keuze, zegt Van Kralingen. ,,Opera Zuid is gehuisvest in Maastricht, op de grens van Nederland, Duitsland en België. Dan moet je daar je blik ook op richten, vind ik.'' Die aanpak weerspiegelt zich in de regisseurs die zij heeft aangetrokken. De Nederlander David Prins zal Rusalka regisseren, de jonge Vlaming Wout Koeken doet Die lustige Witwe van Lehár. ,,Ik zag een erg geestige enscenering van Mozarts Die Zauberflöte van zijn hand'', vertelt Van Kralingen. ,,Je moet voor dit beroep wel vertrouwen hebben in je eigen smaak.''

Die smaak is uitgesproken. Altijd al geweest, erkent ze. Als zangeres baarde ze opzien met haar uitspraak een goede regisseur belangrijker te vinden dan een goede dirigent. Ook voor Opera Zuid is dat haar standpunt. ,,Natuurlijk is een goede dirigent belangrijk. Maar de muziek moet zich altijd aanpassen aan de handelingen op het podium.''

De speler is de eerste proeve van Van Kralingens bewind. De opera gaat zaterdag in het Theater aan het Vrijthof in première. Tot voor kort hield Opera Zuid daar, in het centrum van Maastricht, ook kantoor. Vorig jaar verhuisde het gezelschap naar een nieuw gebouw in een buitenwijk, met een eigen huistheater voor repetities en kleine voorstellingen. Op 24 en 26 november klinken daar fragmenten uit o.a. De speler, in een aangepaste educatieve voorstelling voor scholieren en belangstellenden uit de buurt. ,,Ik wil mensen bereiken'', zegt Van Kralingen. ,,Bewijzen dat opera leuk is, mooi, interessant. Waarom gaat het grote publiek wel massaal naar musicals en niet naar de opera? Dat is de schuld van ons eigen gebral; we maken er iets hoogdrempeligs van door er zo elitair over te doen. Onzin, allemaal. Opera is gewoon mooie muziek bij een spannend verhaaltje.''

Opera Zuid: De Speler van S. Prokofjev. Van 19/11 t/m 13/12 in acht steden. Inl. www.operazuid.nl of (043) 3210166