Forum over democratie loopt vast

Een door de Verenigde Staten gesteunde conferentie over hervormingen in het Midden-Oosten is zaterdag in verwarring en zonder slotverklaring geëindigd.

Washington had gehoopt dat de conferentie in Manama (Bahrein), de tweede aflevering van het Forum voor de Toekomst, een positief beeld zou geven van politieke vooruitgang in het Midden-Oosten. Maar Egypte stak een spaak in het wiel.

In de ontwerpslotverklaring zouden de gedelegeerden van de 36 deelnemende landen – onder wie de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Condoleezza Rice – beloven ,,de democratische processen uit te breiden, de participatie in het politieke en openbare leven te vergroten en de rol van de burgers te bevorderen, waaronder niet-gouvernementele organisaties [NGO's]''. Maar Egypte wilde in de slotverklaring toevoegen dat alleen ,,wettelijke geregistreerde'' NGO's die de wetten van het land waar ze actief zijn naleven, moeten worden geholpen. Volgens de VS zou dat hulpgroepen aan banden leggen.

Onderhandelingen over de tekst leidden tot niets. ,,De Egyptenaren zijn altijd het probleem als het om democratie gaat'', zei een vooraanstaande Egyptische mensenrechtenactivist, Saadeddin Ibrahim. Maar een diplomaat uit het Golfgebied zei dat andere Arabische landen ook bezwaren tegen het document hadden en dat Egypte niet alleen stond.

,,Het spreekt vanzelf dat we niet tevreden zijn'', zei een hoge functionaris van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken. Andere Amerikaanse functionarissen zeiden dat Egypte's opstelling ,,heel merkwaardig'' was. Egypte, een Amerikaanse bondgenoot, krijgt jaarlijks ongeveer twee miljard dollar aan hulp, maar die is volgens de zegslieden niet in het geding.

Het Forum voor de Toekomst is een Amerikaans initiatief om politieke en economische hervormingen in het Midden-Oosten te stimuleren dat vorig jaar december in de Marokkaanse hoofdstad Rabat werd gelanceerd. Volgend jaar wordt een bijeenkomst in Jordanië gehouden. Bahreins minister van Buitenlandse Zaken, sjeik Khalid bin Ahmed al-Khalifa, zei dat de slotverklaring daar opnieuw ter sprake kan komen. ,,We willen geen ondoordachte beslissing'', zei hij. ,,We hebben besloten dat we er op een dag op terug zullen komen.''

Amerikaanse aansporingen tot democratisering hebben tot dusverre weinig enthousiasme opgewekt bij Arabische leiders die betogen dat hervormingen een binnenlands product moeten zijn. De Britse minister van Buitenlandse Zaken, Jack Straw, ging op de conferentie op die Arabische tegenzin in met de woorden dat het Westen universele waarden aanprijst, en niet een beperkte Amerikaanse agenda. Rice wees op de bomaanslagen van vorige week in Jordanië ter onderstreping van de noodzaak tot democratisering. ,,Dat maakt ons werk des te dringender om een antwoord te hebben op de ideologieën van haat die het soort geweld produceren dat we in Jordanië zagen.''