Exporteur vreest verhoging Duitse BTW

De ondernemersorganisatie VNO-NCW vreest voor de voorgenomen Duitse BTW-verhoging. Hoe gegrond is die vrees?

Klagen de Nederlandse ondernemers niet te vroeg? Zaterdag, een dag nadat in Berlijn de `grote coalitie' van CDU-CSU en SPD haar regeringsprogramma klaar had, klaagde in Den Haag de ondernemersorganisatie VNO-NCW al over de voorgenomen Duitse BTW-verhoging. Ze zou nadelig voor de Nederlandse economie zijn, met name voor de export van Nederland naar Duitsland.

Niet dat zo'n klacht van invloed op Berlijn zal zijn. Wel valt het moment in het oog waarop de Nederlandse ondernemersorganisatie ermee naar buiten komt, namelijk ruim een jaar voordat de Duitse BTW-verhoging zal ingaan. In die periode zal de Duitse economie voldoende herstellen om de belastingverhoging vervolgens makkelijk te verteren, zo gokt tenminste de grote, zwart-rode coalitie in Duitsland.

Trekt in deze periode de binnenlandse vraag niet aan, dan heeft de grote coalitie haar weddenschap met de economie verloren, schrijven vandaag Duitse krantencommentaren. Sterker: een BTW-verhoging met 3 procentpunt tot 19 procent, zoals de nieuwe Duitse coalitie per 1 januari 2007 gepland heeft, zal de economie in dat geval de das omdoen. En dat zal ook de Nederlandse export naar Duitsland treffen. En dan heeft VNO-NCW pas echt reden tot klagen.

In Duitsland zelf is de voorgenomen BTW-verhoging hoogst omstreden. Sommige economen zien de zon in het water schijnen. Dankzij die belastingverhoging zullen consumenten dure aankopen van 2007 naar 2006 verschuiven, zeggen zij. En de voorgenomen verbetering van de fiscale afschrijving voor ondernemingen per 1 januari 2006 zal goed voor de investeringen zijn. Kortom: voor volgend jaar verwachten ze een opleving van de Duitse economie. Precies zoals in het scenario van de grote coalitie staat geschreven.

Enigszins gecompenseerd wordt de Duitse BTW-verhoging door een verlaging van de arbeidskosten. Toch schuilt in die arbeidskosten niet het probleem van de Duitse economie. Duitsland is sinds een paar jaar de grootste exporteur ter wereld, en dat succes is door loonmatiging bereikt. De arbeidskosten zijn dus niet te hoog. De Duitse besparingen zijn dat wel. Of het spiegelbeeld: de Duitse consument besteedt te weinig. Het succes van de export slaat maar niet over naar de binnenlandse economie.

De paradox van de BTW-verhoging – die op zichzelf slecht voor de consumptie is, daarover zijn alle economen het in Duitsland eens – is dat zij de consumptie in 2006 verhoogt, bestedingen die juist wegens die belastingverhoging in 2007 misschien helemaal niet zouden zijn gebeurd. Een BTW-verhoging in 2006 zou de consumptie onmiddellijk de das om hebben gedaan. Nu blijft die voor dat jaar achterwege en profiteert 2006 van de verhoging een jaar later. En groei van de Duitse consumptie in 2006 is weer goed voor de Nederlandse economie, vooral voor de export.

Maar in deze consumptieparadox wordt niet door iedereen geloofd. Sommige Duitse economen voorspellen dat de BTW-verhoging de inflatie zal aanwakkeren, wat weer de Europese Centrale Bank ertoe zal bewegen de rente te verhogen. Zo zou heel Europa onder de Duitse belastingverhoging lijden. Anderen verwijzen naar Japan, waar in 1997 de economische opleving (4 procent economische groei in 1996) om zeep werd geholpen door een verhoging van de BTW (van 3 naar 5 procent), wat weer de `trigger' van de Azië-crisis werd.

VNO-NCW beklemtoont dat zij vertrouwen heeft in het streven van de grote coalitie in Duitsland om voor de langere termijn de publieke financiën weer op orde te krijgen. Voor de korte termijn is met name de voorgenomen BTW-verhoging een kwestie van ,,door de zure appel heenbijten'', zei vanmorgen een woordvoerster.

Het Nederlandse midden- en kleinbedrijf ziet het een slag anders. Het MKB gelooft dat de Nederlandse ondernemers in de grensstreek tussen Duitsland en Nederland van de Duitse BTW-verhoging zullen profiteren. Duitse consumenten zouden naar Nederland uitwijken. Zou het? Wanneer straks de Duitse BTW even hoog wordt als de Nederlandse?