`De treinen zijn beter beveiligd dan ooit'

Net als vliegvelden en vliegtuigen, kunnen treinstations en treinen doelwit worden van terreuraanslagen. NS heeft drie noodscenario's ontwikkeld.

De Nederlandse Spoorwegen heeft drie noodscenario's klaarliggen voor het geval dat er aanslagen worden gepleegd of rellen ontstaan op en rondom het spoor. Dat zegt NS-directeur Aad Veenman in een vraaggesprek met deze krant. Oplopend van `lichte' tot `ernstige' onrust heeft NS passende maatregelen. Welke dat zijn wil Veenman niet zeggen. ,,Maar er is ook geen extra dreiging op dit moment'', onderstreept hij.

Naar aanleiding van recente terreuraanslagen in treinen en metro's elders ter wereld is ook NS zijn treinen beter gaan beschermen. Veenman: ,,De treinen zijn nu beter beveiligd dan ooit. We hebben een behoorlijk aantal mensen in dienst om problemen aan te kunnen.''

Veenman maakt onderscheid tussen terroristische dreiging en `algemene onrust'. Wat het eerste betreft is er sprake van een ,,lichte dreigingsstijging'' zegt hij.

Dat de angst er bij passagiers inzit, bleek twee weken geleden. Er ontstond grote ophef in een trein die Amsterdam naderde, omdat twee traditioneel geklede moslims zich volgens andere passagiers verdacht gedroegen en zich te lang ophielden op de wc. Bij Amsterdam Centraal Station werd de trein stilgezet en werden de mannen door een arrestatieteam afgevoerd. Het treinverkeer rondom de hoofdstad was hierdoor urenlang gestremd. Achteraf bleek dat de mannen op de wc bezig waren met een islamitisch reinigingsritueel dat hoort bij de inmiddels afgelopen ramadan.

Op een ander front, die van mogelijke rellen, is het rustiger, meent Veenman. ,,Het gevaar van onrust zoals zich die op dit moment in Frankrijk manifesteert, bestaat in Nederland op dit moment niet. Maar wat we wel hebben gedaan is onze terreinen beter beschermen. Wij doen er alles aan de sociale veiligheid te waarborgen. Als het ergens tot brandstichting zou komen, dan kunnen we dat met die werkwijze aan, maar voorkomen kun je het nooit.''

Maatregelen die NS heeft genomen om het zwartrijden tegen te gaan, hebben ook een positief effect op de sociale omstandigheden in de trein, zegt Veenman. Met name het nieuwe boetebeleid dat op 1 oktober werd ingevoerd, sorteert effect. Reizigers die geen of een verkeerd kaartje hebben moeten nu meteen een boete van 35 euro betalen, plus de ritprijs. ,,Zestig procent van de onrust op de treinen werd veroorzaakt door de twee procent zwartrijders'', zegt Veenman.

Door de boetes is het aantal mensen dat met opzet zonder kaartje aan boord stapt na de eerste vier weken met 40 procent gedaald. De daling overtreft de verwachting van NS ruimschoots; het bedrijf hoopte op een daling van 20 procent binnen enkele maanden. Nog altijd treffen conducteurs gemiddeld 1.500 reizigers aan zonder kaartje. Een ieder krijgt de boete opgelegd, maar in bepaalde gevallen kunnen reizigers dit achteraf terugvorderen. Vaste klanten die hun abonnement zijn vergeten, hebben recht op restitutie, net als wanneer de automaat kapot was.