Australië hard tegen terreur

Na de aanhouding van 18 terreurverdachten heeft de Australische regering voldoende politieke steun voor een verharding van de terreurwetgeving.

Voordat de Commonwealth Games, het sportevenement van de landen van het voormalige Britse rijk, in maart in Melbourne beginnen, moet de aangescherpte terreurwetgeving van de Australische premier Howard van kracht zijn. Liever nog ziet Howard dat de maatregelen al met Kerstmis ingaan. De wetsvoorstellen, momenteel in behandeling bij het parlement, stellen het bezit van kennis over terroristische activiteiten strafbaar. Ook wordt geheime preventieve detentie van twee weken mogelijk. Arrestanten mogen dan hun familieleden of werkgever alleen vertellen dat ze veilig zijn, maar niet dat ze zijn gearresteerd of waarom.

Ruim 70 procent van de Australiërs steunt de voorstellen, blijkt uit opiniepeilingen. Ook de Labor-oppositie is het grotendeels met de voorstellen eens. Voordat vorige week achttien terreurverdachten werden gearresteerd in Sydney en Melbourne was Labor minder positief. Nadat Howard had gewaarschuwd voor ,,een terroristische dreiging'', beschuldigde Labor de premier ervan angst te zaaien. ,,Het wordt tijd dat de regering stopt politiek te bedrijven met onze nationale veiligheid'', zei het parlementslid Anthony Albanese.

Arrestatie van de achttien werd mogelijk nadat vorige week een kleinere wetswijziging door het parlement was gejaagd. Daardoor werd voorbereiding van terroristische activiteiten, zonder dat een daadwerkelijke doel bekend is, ook strafbaar. Volgens de Australische politie waren enkele arrestanten van plan ,,een grote aanslag te plegen''. De politie gaf toen weinig details, behalve dat er bestanddelen voor explosieven waren gevonden. Gisteren meldde de politie dat de enige Australische kernreactor, de Lucas Heights-centrale ten zuiden van Sydney, ,,mogelijk doelwit'' was van de cel uit die stad. Drie van de arrestanten werden daar vorig jaar december aangehouden. Ze reden in een auto in de omgeving, en kwamen weg toen ze zeiden dat ze een proefrit op een meegebrachte motorfiets wilden maken. Later bleek een van de sloten van het hekwerk rond de centrale ,,recent vernield''.

Hoewel er in Australië nog nooit een terroristische aanslag is gepleegd, is de angst ervoor zeer groot. Een nederlaag zoals premier Blair vorige week in het Britse parlement leed lijkt voor Howard onwaarschijnlijk. Australiërs zijn zich zeer bewust van de mogelijke gevolgen van hun militaire betrokkenheid bij de oorlog in Irak. Bij aanslagen op uitgaansgelegenheden in Bali in 2002 kwamen bijna honderd Australiërs om. Volgens mediaberichten heeft de Australische geheime dienst ASIO bedenkingen over de activiteiten van ongeveer 800 moslims in Australië. Tachtig inwoners zouden hebben deelgenomen aan trainingskampen van militante organisaties in Pakistan en Afghanistan.

In de afgelopen maanden was er kritiek op Howards wetsvoorstellen uit de hoek van moslimorganisaties, maar vooral uit Howards eigen Liberale Partij. Anderhalf procent van Australië's twintig miljoen inwoners is moslim. De voorzitter van de Australische Federatie van Islamitische Raden, Ali Ameer, heeft grote bezwaren tegen het feit dat als de nieuwe wetten al van kracht zouden zijn, de arrestaties van vorige week niet openbaar gemaakt hadden hoeven worden. ,,Ik wil dat de regering mijn moslimgemeenschap er evengoed van verzekert dat de rednecks in onze maatschappij de huidige situatie niet uitbuiten en de harmonie bedreigen'', zei hij.

De felste kritiek op de wetsvoorstellen kwam echter uit Howards eigen Liberale Partij. De voormalige minister-president Malcolm Fraser merkte vorige maand op dat Howard met de terreurwetten zijn landgenoten wel erg veel vertrouwen vraagt. ,,Onze betrokkenheid bij Irak geeft geen enkel lid van de regering het recht om dat vertrouwen te vragen. Ons werd verteld dat er massavernietigingswapens in Irak waren. Dat was niet zo.'' De alom gerespecteerde Fraser hekelde ook de nauwe Australische band met het Witte Huis: ,,Britse kabinetsrapporten maken duidelijk dat president Bush het besluit om Irak binnen te vallen al maanden voordat hij het Amerikaanse volk informeerde had genomen.''

Ook de behandeling van aboriginals, asielzoekers en het gebrek aan steun aan de op Guantánomo Bay gevangen gehouden Australiër David Hicks zijn volgens Fraser redenen om de overheid te wantrouwen. ,,De regering vertrouwt erop dat de Australiërs bang zijn voor terrorisme en nog banger kunnen worden gemaakt.''

Het zijn vooral mensenrechtenactivisten en intellectuelen die Frasers kritiek delen. De Zuid-Afrikaanse winnaar van de Nobelprijs voor literatuur J.M. Coetzee, die sinds 2002 in Adelaide woont, zei vorige maand dat de nieuwe wetten hem aan het Zuid-Afrika van de apartheid herinneren. ,,Ik dacht vroeger dat de Zuid-Afrikanen die de wetten steunden die tegen het recht ingingen morele barbaren waren. Nu weet ik dat ze slechts pioniers waren die hun tijd vooruit waren.''