Afscheid Altena is feest vol weemoed (gerectificeerd)

Het Maarten Altena Ensemble vierde gisteren in het Muziekgebouw aan 't IJ in Amsterdam zijn 25-jarig jubileum. Het werd een feestje met weemoedige bijklank. Oprichter, bassist, componist en artistiek leider Maarten Altena (1943) vond het na een kwart eeuw tijd om op te stappen, en dus was het ook een afscheid.

Tien gloednieuwe composities klonken er, als blijk van vitaliteit. Het leek wel of die samen gericht waren tegen het vernietigende advies dat de Raad voor Cultuur vorig jaar over het ensemble uitbracht (schade: een ruime ton subsidie kwijt). Daarin wordt het ensemble, met zijn `weerbarstige bezetting', onder meer verweten `aldoor stroef' te klinken.

Daar was gisteren geen enkele sprake van: in alle werken smolten de instrumenten juist volledig samen, opvallend vaak in melodieuze unisono's. Toverachtig, hoe soms bijvoorbeeld de vioolklank werd omfloerst door de blokfluit.

Spannend en mysterieus timbre-spel was er ook; transparant en tinkelend in Kibbekoe van Cor Fuhler, grilliger in Dreamflower van Allison Cameron en traag verglijdend, maar erg saai, in Structures VII van Peter Adriaansz.

Gedanst werd er ook, bijvoorbeeld in de bezeten, Iers aandoende Rondedans (1980) van Paul Termos, die in 2003 overleed maar als geestverwant niet op Altena's afscheid mocht ontbreken. Guus Janssen liet in Van Ha-re-ti-ee ook een walsje voorbijkomen, maar zijn werk miste verder impact omdat zangeres Noa Frenkel haar partij met te weinig overtuiging bracht.

Piet-Jan van Rossum liet in zijn Achtjes rennend rood hondje een naïef melodietje zo onverzettelijk doorgaan dat het iets krankzinnigs kreeg. Hoogtepunt van nostalgie, met een warme, gloedvol deinende klank, was Martijn Paddings Small goodbye song – muziek als een zonnige herfstdag.

Er klonk ook nog een werk van Yannis Kyriakides (1969), de componist die samen met Roland Spekle de leiding van het ensemble van Altena overneemt. Zijn Code Simplex, gebaseerd op oude telegraafcodes, bevat een warme, trage basislaag, waarboven zich spastische motiefjes in viool, gitaar en klarinet bewegen.

Kyriakides werkt vaak interdisciplinair, en maakt veel experimenteel en multimediaal muziektheater. De `experimentele' ambities van het ensemble lijken bij hem dus in goede handen.

Hij moet als artistiek leider echter wel oppassen dat het ensemble niet teveel in veilig water blijft, en tegenstrijdigheden ontvlucht in vrijblijvend klankspel. Dat is Altena op zijn afscheidsprogramma niet gelukt. Het was allemaal een beetje zoals Remco Campert het in zijn gastoptreden verwoordde: `Ik heb vandaag geen mening'.

Concert: Maarten Altena Ensemble o.l.v. Otto Tausk. Gehoord: 13/11 Muziekgebouw aan 't IJ, Amsterdam. Herh.: 17/11 Arnhem, 18/11 Eindhoven. Info: www.altena.nl. Opname VPRO Radio voor latere uitzending.

Rectificatie / Gerectificeerd

In de recensie Afscheid Altena is feest vol weemoed (14 november pagina 8) wordt gezegd dat het Maarten Altena Ensemble in de laatste Cultuurnota ruim een ton subsidie minder heeft gekregen. Dat is niet juist. De Raad voor Cultuur was kritisch over de groep, maar vond ook dat bij voldoende middelen de subsidie van ca. 120 duizend euro per jaar gecontinueerd moest worden. Dat is gebeurd.